WETENSCHAPPELIJK BIJBLAT). 



Het gehoororgaan der tienpootige schaaldieren. — Tot de merkwaardigste 

 onderzoekingen gedurende den jongsten tijd op het gebied van vergelijkende 

 anatomie en physiologie behooren die van dr. YiCTOR HENSEN over het ge- 

 hoororgaan der Decapoden (Zeits. ƒ. Wiss. Zool., 1863, p. 319). Wij kunnen 

 hier slechts een zeer beknopt verslag van eenige der hoofduilkomsten geven. 



Gelijk men weet, bevindt zich het gehoororgaan der hoogere schaaldieren 

 in het wortellid van de binnenste spriet. Bij eenigen (het meerendeel der 

 langstaartigen) is het open ; bij anderen is het gesloten. In beide gevallen 

 kunnen er otolithen in bevat zijn. Deze ontbreken echter bij de krabben. 

 Waar het orgaan gesloten is, bestaan de otolithen uit een kalkzout (vermoe- 

 delijk fluorcalcium) en worden daarin bij elke vervelling nieuw gevormd. 

 Waar de gehoorzak open is, brengt het dier zelf daarin vreemde ligchaampjes , 

 b. v. zandkorreltjes, die dan de dienst van otolithen doen. Hensen bewees 

 dat inbrengen , door kristallen van urinzuur op den bodem van een vat te 

 werpen , waarin zich een Palaemon bevond , die zich pas verveld had. Na 

 eenige uren werden die kristallen in de gehoorzakjes gevonden. 



Zeer opmerkelijk is de eindigingswijze der gehoorzenuwen. Elk primilief- 

 buisje*'eindigt met eene gangliencel en van deze uit dringt een zeer dun ver- 

 lengsel in de holte van een der haren , die de binnenvlakte van het gehoor- 

 orgaan bekleeden. Deze haren hebben een eigendommelijk maaksel, dat 

 uitvoerig door H. beschreven wordt. Daardoor zijn zij te herkennen van 

 andere haren , waarin het zoo even genoemde verlcngsel , door H. chorda 

 geheeten , geheel ontbreekt. Waar otolithen zijn , liggen de spitsen der 

 haren gewoonlijk tusschen deze. Bij Mysis (waar de gehoororganen zich aan 

 den staart bevinden) dringen zij in het binnenste der otolithen. Daar de 

 otolithen echter bij velen ontbreken , zijn zij voor het gehoor niet volstrekt 

 noodig, en daar bovendien de gehoorzakjes bij velen open zijn, zoo bragt dit 

 HENSEL op het vermoeden, dat ook wel andere haren, die aan de ligchaams- 

 oppervlakte staan en in maaksel geheel met echte gehoorharen overeenstemmen, 

 voor de geluidswaarneming zouden kunnen dienen. Hij heeft deze uitwendige 

 gehoorharen vooral bij de Caridae (garnaalachtigen) bestudeerd , en wel inzon- 

 1864. 6 



