84 ALBUM DER NATUUR. 



van eene reeks van waarnemingen van den bekenden sterrekundige SOUTH, 

 door hem reeds in 1847 gedaan, waaruit overtuigend blijkt, hoe storend de 

 beweging van spoortreinen kan worden , wanneer zij zelfs nog op vrij aan- 

 merkelijken afstand van een sterrekundig observatorium voorbij gaan. Zijne 

 waarnemingen werden verrigt met eenen kijker, die gerigt was op het door 

 eene kwikzilver-oppervlakte weerkaatste beeldje dor poolster. Wanneer alles 

 in rust en er geen trein nabij was, vertoonde zich dit beeldje als een zuiver 

 rond schijfje. Naderde een trein , dan werd het beeldje eerst vijfvoudig , ver- 

 volgens lijnvormig , dan kruisvormig ; eindelijk wanneer de trein in de onmid- 

 dellijke nabijheid was, bestond het beeldje uit drie evenwijdige lijntjes, om 

 daarop dezelfde vormveranderingen in tegengestelden zin weder te doorloopen 

 naar mate de trein zich verwijderde. 



Bij een groot getal van waarnemingen bleek, dat in een vierde der gevallen 

 zich het kruisvormig beeldje reeds vertoonde, wanneer de trein nog op een 

 afstand van meer dan 1000 yards (912 Ned. ellen, ongeveer 10 minuten gaans) 

 was, eenmaal reeds op 1176 yards. 



Hg. 



Stem der visschen. — De heer ARMAND MOREAU heeft aangetoond, dat bij 

 zekere visschen het geluid , dat zij geven , voorlgebragt wordt onder den in- 

 vloed der zenuwen , even als de stem in de larynx der hoogere dieren. — Bij 

 Trigla hirundo bezit de zwemblaas dikke en sterke spieren , met dwarsgestreepte 

 vezels, welke spieren twee zware zenuwen ontvangen, die even onder den 

 n. vagus uit het ruggemerg ontspringen. Het slijmvlies der zwemblaas vormt 

 een diaphragma , dat de holte dier blaas in twee afdeelingen scheidt, die met 

 elkander gemeenschap hebben door een rond gat in het diaphragma. Met het 

 mikroskoop onderscheidt men rondom dit gat concentrische circulaire vezels, 

 die eene soort van sphincter vormen , in weiken sphincter spierbundels uit- 

 loopen , die straalsgewijs in het diaphragma gelegen zijn. De circulaire en 

 straalsgewijze vezels zijn glad. Eene dergelijke inrigting vindt men bij Zeus 

 faber , even als Trigla een geluidgevende visch. Hier ontspringen echter de 

 zwemblaaszenuwen van drie ruggemergsparen. — In Augustus 1863 sneed M. 

 bij een knorhaan het ruggemerg boven de rugstreek door , en de buikholte 

 geopend hebbende , wendde hij een zwakken elektrischen stroom op de zenuwen 

 der zwemblaas aan. Dadelijk werd het eigenaardige geluid gehoord, dat de 

 visch gedurende zijn leven voortbrengt. Op de spieren aangebragt, deed die 

 stroom geen effect, hetgeen bewees, dat de spierzamentrekking afhing van de 

 physiologische werking der zenuwen , en niet van afgeleide stroomen. Bij eene 

 opwekking der spieren door sterkere stroomen , hoorde men het geluid op 



