10 SCHETS TAN DE ONTWIKKELINCt DEH TELEGKATIE. , 



verschillende letters te kennen geven , door op A slechts de pooldraden 

 met de overeenkomstige koperen plaatjes te verbinden. 



Met het jaar 1820 brak weer een gelukkig tijdperk voor de beoefe- 

 ning der natuurkunde aan. Oersted ontdekte toen, dat een galvanische 

 stroom , langs een bewegelijke magneetnaald loopende die in rust is , deze 

 naald van haar oorspronkelijken stand doet afwijken, en dat de naald 

 even lang blijft afwijken als de stroom aanhoudt. Dit middel was veel 

 beter voor de telegrafie dan het afwijken van een vlierpitballetje of het 

 verschijnen van gasbelletjes , dat lesage en sömmeeing hadden aangewend. 



Kort daarna ontdekte arago , dat men door middel van een galvani- 

 schen stroom week ijzer magnetisch kan maken. Heeft men een week- 

 ijzeren staaf, windt men daarom een met zijde omsponnen koperdraad , 

 spiraalsgewijze , altijd in dezelfde rigting ; laat men nu door die 

 spiraal een galvanischen stroom gaan , dan wordt de staaf terstond zeer 

 sterk magnetisch en kan nu ijzeren voorwerpen aantrekken ; houdt de 

 stroom weer op , dan verdwijnt het magnetisme uit de staaf en val- 

 len de voorwerpen er weer af. 



De straks genoemde Yoltasche kolom geeft een stroom , die eenigen 

 tijd aanhoudt , maar dan begint te verzwakken om weldra te zwak voor 

 het gebruik te worden. De toestel moet nu geheel schoon gemaakt 

 worden en weer ineen gezet om er een nieuwen stroom uit te krij- 

 gen. Dit ongerief werd geheel vermeden door de uitvindingen van 

 daniel, bunsen, grove en vele andere natuurkundigen, bestaande in 

 toestellen, zoogenoemcle constante galvanische batterijen, waarmede men 

 een sterken stroom verkrijgt, die ten minste eenige dagen achtereen 

 kan gebruikt worden. 



Met deze en nog vele andere hulpmiddelen, die wij niet zullen 

 noemen , verrijkt , kon de elektro-telegrafie weder vele vorderingen ma- 

 ken. Zoo werden er dan ook na 1830 verscheidene telegrafen uitgevonden, 

 met toepassing van de ontdekkingen van oersted en arago. Wij gaan 

 deze echter met stilzwijgen voorbij , daar geen harer aan de vereischten 

 voldeed om algemeen ingevoerd te kunnen worden. De optische tele- 

 grafie bleef nog de heerschende. In 1834 echter vonden gatjss en weber 

 te Göttingen den eersten elektrischen telegraaf uit, die beter met den 

 optischen telegTaaf kon wedijveren. Zij stelden eene telegi-aaf-verbinding 

 zamen , die over de huizen en straten dier stad heenliep , echter alleen 

 met het doel om proeven te nemen. Hun draad was 15,000 voet lang. 



