DE AUTOÖENESIS. 115 



scheid," zegt potjchet, „beteekent niet, dat eenige gistsporen zonder 

 nadeel eene temperatuur kunnen verdragen, waaraan andere geen weer- 

 stand kunnen bieden, maar eenvoudig, dat eenige niet van zelf ontstaan 

 in een vocht, dat door de hitte al te zeer scheikundig veranderd is, 

 terwijl anderen uit de in dat vocht aanwezige stoffen gevormd worden." — 

 PoTJCHET duidt de proef ten gunste van zijne opinie ; maar men kan 

 zich zeer goed eene andere hypothese voorstellen, en het schijnt mij 

 even gemakkelijk toe om aan te nemen , dat er sporen zijn , die aan 

 100" weerstand bieden, dan het er voor te houden , dat de gist van zelf 

 ontstaat. Merken wij bovendien op , dat de praktijk niet rekent op 

 deze spontane voortbrenging van gist , en dat , zoo de wijngaardenier 

 het ongekookte druivensap uit zich zelf laat gisten, zoo de fabriekant 

 van appelwijn niets voegt bij het evenzeer ongekookte appelsap , de 

 brouwer daarentegen genoodzaakt is bij zijn moutkooksel gist te voegen , 

 die van eene vroegere gisting afkomstig is. 



Merken wij eindelijk ook op , dat het voor 't minst zonderling is , 

 dat, — indien de mikroskopische plantjes en dieren van zelf ontstaan 

 en dus niet afstammen van op hen gelijkende ouders, — men altijd 

 dezelfde plantaardige of dierhjke vormen terugvindt: het is altijd peni- 

 cillium glaucum, altijd holpoda , enz,; het is moeijelijk te begrijpen, 

 waarom men niet elk oogenblik nieuwe vormen ontmoet, zoo er gene- 

 ratio spontanea is, Hoe het zij , de heterogenisten zijn in hunne over- 

 tuiging niet geschokt, zij houden niet op te triomferen, omdat de 

 feiten zich laten verklaren zoowel door de eene als door de andere 

 hypothese. De waarnemers , men ziet het , zijn het bijna eens ; het is 

 een verschil van eenige graden , dat hen nog scheidt ; porcHEi geeft 

 toe, dat, om de giststof, die in aalbessensap verschijnt, te vernielen, 

 de temperatuur tot 80° verhoogd moet worden; pasteur verzekert, dat 

 de melkgisting tot op 110° blijft voortgaan. Maar hetgeen de twee 

 strijders volkomen van elkander scheidt , is de verklaring , de duiding 

 dier feiten. De een gelooft , dat de verhooging van de temperatuur 

 der aftreksels ten gevolge heeft eene wijziging van hunne zamenstelling, 

 waardoor zij onvruchtbaar worden. De ander meent, dat men soms 

 tot 130" moet verhitten om de kiemen, die de lucht of de gistbai'c 

 stof in de infusie gebragt hebben , te desorganiseren en te dooden. 



Het \Taagstuk kon evenwel niet steeds hangende blijven; het was 

 blijkbaar noodig nieuwe proeven te ondernemen , ten einde cot eene op- 



8* 



