AVAT ONS l)K ZOX>ii;tsTK.\J,EN UKKNUEX. I'óo 



smelten — en nog veel meer bij elke scheikundige ontleding. Ik meen 

 hier den lezer niet te mogen vermoeijen met eene verklaring van de 

 reden , waarom bij deze laatste het warmteverbruik plaats grijpen en 

 zeer aanmerkelijk zijn moet. Is hij met de beginselen der scheikunde 

 bekend , dan zal hij zulk eene toelichting niet noodig hebben na het 

 bovengezegde , en als hem die kennis ontbreekt , dan zou ik om dit 

 duidelijk te maken de voor dit opstel beschikbare ruimte ver moeten 

 overschrijden. De feiten spreken gelukkiglijk ook te luide om nog voor 

 twijfel de minste ruimte te laten , feiten , alom bekend en , wat op- 

 merkelijk is , ten opzigte van het warmteverbruik bij scheikundige 

 ontleding het meest bekend , het meest zich aan ieders aandacht als 

 't ware opdringend. 



Maar om hunne taal te verstaan , met andere woorden om te kunnen 

 zien , wat die feiten bewijzen , moet men het volgende in aanmerking 

 nemen. Even als er, naar wij boven zagen, warmte wordt verbruikt 

 bij den overgang van eene vloeistof tot damp , zoo wordt er ook warmte 

 voortgebrag-t , ontwikkeld , wanneer , omgekeerd , een damp weder tot 

 vloeistof wordt. En het verband tusschen deze beide verschijnsels is 

 zoo innig en vast, dat juist dezelfde hoeveelheid warmte, die verbruikt 

 wordt om voor eene zekere bepaalde hoeveelheid van eenige vloeistof 

 het eene voort te brengen , ook weder voortgebragt wordt, wanneer het 

 andere plaats grijpt. In plaats van dus regtstreeks het warmteverbruik 

 bij het eerste te meten , zou men ook de hoeveelheid warmte bij het 

 tweede voortgebragt kunnen bepalen om van de beide hoeveelheden 

 naauwkeurige kennis te bekomen. Zoo ook behoeft men om de hoe- 

 veelheid warmte te bepalen, die verbruikt wordt om eene scheikundige 

 ontleding: b. v. die van water in de twee bekende gassen, waterstof 

 en zuurstof , te weeg brengen , slechts te meten , hoeveel warmte er 

 wordt voortgebragt , wanneer die beide gassen zich met elkaar ver- 

 binden. En nog meer , om overtuigd te worden , dat zulk een warmte- 

 verbruik bij elke scheikundige ontleding wezenlijk plaats heeft , behoeft 

 men slechts de voortbrenging van warmte op te merken, die elke schei- 

 kundige verbinding vergezelt. Die voortbrenging nu is bekend genoeg , 

 zij is het , waaiTan wij ons bedienen telkenmale wanneer wij willen voort- 

 brengen wat wij met een wel wat veelzeggend woord : JcunstwRi-mtG 

 noemen; bij de verbranding om het in een woord te zeggen. 



En die verbranding dient ons niet slechts om warmte , maar ook om 



