134 WAT ONS DE ZONNESTEALEN BHENGEN. 



licht te ontwikkelen. Kan men met zekerheid hieruit opmaken, dat 

 tot de overeenkomstige scheikundige ontledingen ook licht wordt ver- 

 bruikt ? Ja , maar onder zeker voorbehoud. "Warmte en licht namelijk 

 zijn zulke gelijksoortige en in onderling verband staande verschijnselen , 

 de eene kan zoo gemakkelijk in het andere overgaan en omgekeerd , dat 

 men volstrekt niet zeker kan zijn, dat eene scheikundige ontleding, waar- 

 van wij zien dat de producten , als zij zich op nieuw verbinden , voorname- 

 lijk licht voortbrengen, ook juist door lichtverbruik is teweeg gebragt. Bij 

 vele van die verbindingen toch hebben wij 't in onze magt daardoor 

 veel licht en weinig warmte of omgekeerd veel warmte en weinig licht 

 te doen ontstaan. Maar daarnevens zijn er een aantal en daaronder 

 zeer belangrijke scheikundige ontledingen bekend, die met zekerheid 

 blijken alleen bij toetreding van licht en dus door lichtverbruik moge- 

 lijk te zijn. Ik herinner hier b. v. slechts aan die ontledingen , waarop 

 de photographie is gegrond. 



Blijkt het hieruit, dat wat als warmte verbruikt is, als licht weder 

 kan te voorschijn komen en omgekeerd: dit mag ons eene vingerwijzing 

 zijn om het begrip van hetgeen men den kringloop der krachten in 

 de natuur zou kunnen noemen nog iets verder uit te breiden , om dit 

 denkbeeld nog algemeener op te vatten. Yragen wij daartoe nog eens : 

 wat is warmte en wat is licht? Het antwoord daarop , in één woord 

 gegeven , kan niet anders zijn dan : beweging. Eene beweging nu kan , 

 als zij zich van het eene ligchaam aan het andere mededeelt, beweging 

 blijven, maar behoeft niet noodzakelijk daarbij in alle opzigten het- 

 zelfde te blijven. Zij kan van aard veranderen ; wat eene beweging 

 der afzonderlijke deeltjes is , kan eene beweging worden der 

 massa als een geheel, de trilling der deeltjes kan ophouden of 

 verminderen om als eene geheele verplaatsing van het ligchaam te voor- 

 schijn te komen: met andere woorden, op nog veel duidelijker wijze 

 dan dit bij alle vorige voorbeelden het geval was , kan warmte en dus ook 

 licht worden verbruikt om mechanischen arbeid voort te brengen , zooals 

 dit voor de geluidstrillingen boven, reeds is vermeld. En die mechanische 

 arbeid op zijne beurt verbruikt wordende, kan weder warmte of licht voort- 

 brengen. In de volgende bladzijden zal ik nog dikwijls hierop , zoowel als 

 op al het te voren gezegde moeten verwijzen. Men heeft het reeds bemerkt , 

 ik heb tot nog toe van de zon niet gesproken en die schijnbaar uit het oog 

 verloren, om bij het spreken daarover des te korter te kunnen zijn. 



