WAT ONS DE ZONNESTKALEN BEEXGEÏs'. 139 



verbranding , door hare verbinding met de zuurstof , levert de eerste dezer 

 stoffen het zooeven genoemde koolzuur , de tweede het water. "Water en 

 koolzuur zijn de stoffelijke voortbrengselen der verbranding, de onstoffelijke 

 zijn warmte en licht. Maar nu komt men, als men in aanmerking neemt , 

 dat sedert zooveel duizend jaren reeds op de aarde vuren en lichtvlammen 

 zijn ontstoken geworden, tot vele \Tagen en onder andere tot deze : waar 

 is al het water en al het koolzuur, dat daardoor is gevormd, gebleven? 

 Vele lezers zullen het antwoord op deze vraag reeds kennen ; uit die beide 

 stoffen voornamelijk worden de planten gevormd : de boomen b. v. voeden 

 zich daarmede , groeijen daardoor en vormen al groeijende weder nieuwe 

 brandstof. De boomen nemen water uit den grond en koolzuur uit de 

 lucht op, en uit die beide stoffen voornamelijk worden zij opgebouwd. 

 Bestaat dan het hout uit koolzuur en water. Neen zeker, wij hebben 

 het boven reeds gezien , niet uit verbrande koolstof en waterstof, maar uit 

 koolstof en waterstof alleen is het hout voornamelijk zamengesteld. 



In den boom moet dus , zal deze groeijen , juist het tegenovergestelde 

 geschieden van wat wij zagen dat bij de verbranding geschiedt : bij de 

 verbranding verbinden zich koolstof en waterstof met zuurstof en vormen 

 koolzuur en water , bij den groei worden deze laatste ontleed , wordt de 

 zuurstof van de kool- en de waterstof weder gescheiden. De boom heeft 

 de eerste niet noodig , alleen de beide laatste behoeft hij . Bij de verbinding 

 nu van deze met zuurstof wordt warmte en licht voortgebragt. "Wat moet 

 er dus noodzakelijk plaats hebben bij de scheiding? Ongetwijfeld een 

 verbruik van licht en warmte zooals wij dit boven hebben aangetoond! 

 Evenveel warmte en licht als een stuk hout bij de verbranding ontwikkelen 

 kan , is bij den groei daarvan verbruikt geworden. En die groei had niet 

 kunnen geschieden zonder dat die wannte en dat licht , welke het hout tot 

 zijnen groei noodig had , daaraan van buiten werden toegevoegd. "Vanwaar 

 zijn zij gekomen om in het hout als 't ware te worden vastgelegd, teneinde 

 later op het oogenblik dat een mensch dit wenscht, men zou kunnen zeggen 

 daaruit weder te voorschijn komen ten onzen dienste ? Waar is het stuk 

 hout, waarvan zoo even sprake was, gegroeid? "Waar heeft het de warmte 

 ontvangen , die het door zijne verbranding weer ontwikkelen kan ? In eene 

 broeikas ? Neen in de viije lucht, gekoesterd — geeft ons deze beschou- 

 wing niet eerst aan wat dit woord voor de plant beduidt ? — gekoesterd 

 door de zonnestralen en daaraan die warmte ontleenend. Werpen wij het 

 in het vuur , het zal de warmte , die het bij den groei van de zon heeft ont- 



