194 OVEK DE VEllTRAGINGEN IN HET SMELT- , VKIES- EN 



damp weer tot den toestand van voclit doet gecondenseerd of verdigt 

 worden^) , en dit ten slotte op nieuw doet bevriezen of tot den vasten toe- 

 stand doet terugkeeren. 



Verder is nog tamelijk algemeen bekend , dat deze overgang van den eenen 

 aggregatie-toestand in den anderen voor ieder ligchaam plaats beeft op eene 

 bepaalde temperatuur , en alle stoffen een dusgenaamd eigen smeltpunt en 

 kookpunt hebben ; maar het zij mij vergund de veronderstellingen aan- 

 gaande de meer algemeene bekendheid met hetgeen het onderzoek dezer 

 overgangen ons heeft geleerd hierbij te laten berusten , en hier eene korte 

 schets te laten volgen van de voornaamste feiten , die daaromtrent in de 

 wetenschap staan opgeteekend. 



Bij het smelten door de warmte en omgekeerd het weder vast worden of 

 bevriezen door afkoeling , heeft men als hoofdwetten algemeen aangenomen : 



physische eigenschappen geheel met de dampkiingslucht en andere luchten of gassen 

 overeen, oefenen zij eveneens eene drukking of spanning naar alle zijden uit, zijn 

 zij even onzigtbaar wanneer zij kleurlooj, en alleen zigtbaar, doch insgelijks ge- 

 heel doorzigtig , -wanneer zij gekleurd zijn, zoo als dit ook met chloorgas en enkele 

 andere luchten het geval is. In den gewonen waterdamp en den mist is het water 

 daarentegen niet luchtvormig , maar door afkoeling tot den toestand van vocht 

 gecondenseerd ; en vormt volgens sommigen mikroskopisch kleine blaasjes , zoo als 

 zeepbellen in het groot, volgens anderen dropjes, die in den dampkring zweven. 

 Hieraan geeft hij den meer passenden naam van nevel; terwijl hij het rook noemt, 

 ingeval het vaste zwevende deeltjes zijn , zoo als bij den kolen- en veenrook. Was 

 een stoomketel van glas , dan zou men daarin boven het water niets bespeuren , 

 omdat de stoom eene geheel onzigtbare lucht is. Laat men hem daarentegen , door de 

 veiligheidsklep te openen, in de koudere buitenlucht uitstroomen , dan wordteen 

 groot gedeelte daarin tot nevel gecondenseerd , en deze stelt den zigtbaren stoom- 

 straal daar. 



') Behalve door afkoeling wordt een damp ook tot een vocht gecondenseerd door 

 zamendrukking ; terwijl deze daarentegen niet in staat is een vocht tot den vasten 

 toestand te doen overgaan. Deze omstandigheid . benevens dat de dampen ook door 

 afkoeling weer vochten worden, stelde vroeger het verschil tusschen dampen en de 

 eigenlijke luchten of gassen daar , die men niet in den vocht- of vasten toestand 

 kende. Later heeft men echter geleerd door veel sterker afkoeling en aanzienlijker 

 drukking ook het grootst aantal gassen tot vochten en zelfs tot vaste stoffen te con- 

 denseren, zoodat er tegenwoordig slechts 5 zijn overgebleven, te weten zuurstof, 

 stikstof, waterstof, kooloxyde en stikstofosydegas , bij welke dit nog niet verkregen 

 is, en die men daarom blijvende of permanente gassen noomt. Hierdoor is het 

 verschil tusschen dampen en luchten een ander geworden , en zijn dampen de lucht- 

 vormige stoffen , die reeds door veel geringer , luchten daarentegen diegene , welke 

 of alleen door veel aanzienlijker afkoeling en drukking — of tot heden in het geheel 

 niet gecondenseerd kunnen worden. 



