KOOKPUNT DER LIGCHAMEN , ENZ. 199 



meer lucht\Tij zijn geeft hier geen sneller vast worden, zoo als bij het water 

 wel het geval is. Het zout wordt derhalve niet vast dan door twee invloe- 

 den , ten eerste door de aanraking met de buitenlucht , en ten tweede met 

 een van buiten ingebragt vast ligchaam. Is dit laatste reeds in het vocht 

 aanwezig vóór het is afgekoeld , dan blijft dit later daarmede vloeibaar en 

 heeft het dus zijn bevriezenden invloed verloren. 



Men heeft de vertraging van het vriespunt in deze omstandigheden ver- 

 klaard door de traagheid der moleculen, die in eenen toestand van wankel- 

 baar evenwigt verkeeren , en eenen weerstand moeten overwinnen om de 

 voor het kristalliseren noodige onderlinge rangschikking aan te nemen. Yoor 

 het water is deze verklaring tamelijk bevredigend , ofschoon de omstandig- 

 heid, dat de aanraking met een stukje ijs een veel krachtiger bevriezenden 

 invloed uitoefent dan die met andere vaste ligchamen, tevens bewijst, dat, 

 even als voor zoo vele andere verschijnsels der kristallisatie en der molecu- 

 lairwerkingen in het algemeen , ook hier het laatste woord nog niet is 

 uitgesproken. Bij de zoutoplossingen bevredigt zij echter in veel mindere 

 mate , omdat deze in de eerste plaats door trillingen en andere bewegingen 

 in het geheel niet en daarentegen door enkele aanraking harer oppervlakte 

 met de buitenlucht wel vast worden , terwijl het onderzoek hier bovendien 

 nog andere feiten heeft aan het licht gcbragt , die het onvoldoende daarvan 

 nog duidelijker hebben aangetoond. 



Yroeger heeft men namelijk vermeend , dat de invloed der dampkrings- 

 lucht bestond in de drukking , die zij bij het openen der kolven eensklaps 

 op de oppervlakte der zoutoplossing uitoefende , en waardoor de deeltjes der 

 oppervlakte in beweging en digter bij elkander gebragt werden. Door het 

 evenzeer vloeibaar blijven der oplossing onder eene laag olie of door enkele 

 bedekking met eene klok , in welke beide gevallen zij de geheele drukking 

 der dampkringlucht blijft ondervinden , is deze meening moeten vervallen , 

 en toen vervangen door eene andere , waarbij men het verschijnsel toe- 

 schreef aan de verdamping van water van de oppervlakte , waardoor de 

 zoutdeeltjes aldaar niet meer konden opgelost blijven. Ook deze verklaring 

 heeft echter geen stand kunnen houden , want laat men de oplossing koud 

 worden onder eene klok , waaronder zich tevens een sterk water aantrekkend 

 ligchaam bevindt, b. v. eene hoeveelheid engelsch zwavelzuur, die de ver- 

 damping krachtig aanzet , dan beginnen zich na ecnigen tijd uit het water 

 wel kristallen op den bodem af te zetten , zoo als uit eene niet oververza- 

 digde oplossing insgelijks het geval is , maar nimmer wordt het vocht 



