202 OVER DE VERTEAGINGEN IX HET SMELT- , VRIES- EN 



een gedeelte der buis , waardoor de lucht in de kolf treedt te verhitten) , 

 onmiddellijk het vermogen om de vastwording voort te hrengen wegneemt, 

 en de anorganische deeltjes van het stuifsel door deze verwarming toch 

 hoogst waarschijnlijk geene verandering ondergaan. In dit opzigt bestaat 

 er eene even bevreemdende als volkomene overeenkomst tusschen de mid- 

 delen om dit kristallisatie-vermogen der lucht weg te nemen , en diegene , 

 waardoor zij hare eigenschap verliest om gisting , rotting en schimmelvor- 

 ming te doen ontstaan ; van welke verschijnselen het in onzen tijd meer en 

 meer waarschijnlijk , ja men kan bijna zeggen bewezen is geworden , dat 

 zij door de toetreding van in den dampkring zwevende en zich op en in de 

 stoffen ontwikkelende kiemen van mikroskopisch kleine plantaardige en 

 dierlijke levende organismen worden voortgebragt. Aangaande dit in de 

 laatste jaren zoo veelvuldig behandeld vraagstuk zijn de lezers van het Album 

 der I^atuur genoegzaam op de hoogte gehouden , en ik behoef hierbij derhalve 

 niet verder stil te staan. Deze overeenkomst brengt ons echter tot heden 

 niet verder ten aanzien van de oorzaak van het kristallisatie-vermogen ; want 

 men kan toch moeijelijk aannemen , dat het hier weder kiemen zijn, waarvan 

 de inpulsie tot het doen vast worden der opgeloste zoutdeeltjes uitgaat. 



Ofschoon derhalve het vraagstuk van het eensklaps bevriezen van 

 oververzadigde zoutoplossingen meer ingewikkeld en ons in zijne oorzaak 

 en de wijze, waarop deze werkt , nog duisterder is dan het verschijnsel bij 

 enkel water , komt het daarmede echter geheel hierin overeen , dat de ver- 

 traging in het vriespunt en het later vast worden bij beide geheel berus- 

 ten op toestanden van en werkingen tusschen de moleculen der ligcha- 

 men , en dat het derhalve moleculaire werkingen en toestanden zijn, 

 waardoor zulke aanzienlijke wijzigingen in de wet van het A'aste algemeen 

 aangenomen vriespunt worden voortgebragt. 



Behalve in deze vermelde omstandigheden kan het water en andere 

 vochten ook nog beneden hun gewoon vriespunt vloeibaar blijven , wan- 

 neer zij bevat zijn in zeer fijne capillairbuizen ; maar ten slotte nog in 

 oenen anderen toestand , ingeval zij namelijk kleinere of grootere bol- 

 letjes of bollen vormen , dus in den spheroïdaalstaat verkeeren , en 

 daarbij buiten aanraking zijn met eenig vast ligchaam. Reeds vroeger 

 was bekend , dat zeer kleine waterdropjes (van minder dan i mm. 

 middcllijn) onder het vriespunt vloeibaar kunnen blijven , wanneer zij 

 het vlak waarop zij liggen niet bevochtigen. Ook van zwavel, phos- 

 phorus en zelfs van gesmolten zilver was dit gebleken; en tevens dat zij 



