206 OVim DE VE11TRA.GINGEN IN HET SMELT- , VKIES- EN 



luchtpomp in het luchtledige door zijne eigene aanzienlijke verdamping 

 doet bevriezen , terwijl men den waterdamp voortdurend door sterk 

 zwavelzuur doet absorberen, stijgen tevens groote dampbellen naar de 

 oppervlakte , en kookt dus strikt genomen het water op O" , te gelijk dat 

 het bevriest. Bij het geheele kokingsverschijnsel ligt derhalve de door 

 DALTON het eerst gevonden wet ten gronde , dat de spankracht van den damp, 

 die zich bij koking ontwikkelt , gelijk is aan de drukking , die van buiten 

 op het vocht wordt uitgeoefend. 



Derhalve heeft men dan ook algemeen in de wetenschap reeds lang de 

 wet gehuldigd , dat het kookpunt van ieder vocht in de eerste plaats van 

 zijnen aard en ten tweede van de drukking afhankelijk is. Het is nu vooral 

 op deze wet , dat men in het eerst kleinere , maar later aanzienlijke 

 inbreuken heeft leeren kennen , die in den laatsten tijd een hoogst ge- 

 wigtig karakter hebben aangenomen door de verschijnsels en gevolgen, 

 welke daaruit naar alle waarschijnlijkheid voortvloeijen. Deze inbreuken 

 zijn weder vertragingen in het kookpunt , even als wij die van het vriespunt 

 besproken hebben ; uithoofde van de laatstvermelde reden bieden zij een hoog 

 belang aan , en het is dan ook het hoofddoel dezer beschouwingen geweest 

 de geschiedenis dezer vertragingen mede te deelen en in hai'e toepassingen 

 nader uiteen te zetten. 



De kleinere inbreuken op de wet van het kookpunt, die men het eerst 

 heeft opgemerkt , hebben betrekking op de stof, waaruit de vaten bestaan , 

 vooral of het glazen of metalen vaten zijn. Gay-lussac heeft het eerst op- 

 gemerkt , dat het kookpunt van water in den regel in glazen vaten iets en 

 soms 1^ hooger is dan in metalen, hetgeen hij toeschrijft aan de sterkere 

 aankleving der vochtdeeltjes aan het' glas. Bij sterk zwavelzuur is die 

 aankleving nog veel grooter , waarom dit dan ook in glazen vaten bij het 

 koken sterke stooten geeft, die zoo krachtig kunnen zijn, dat zij het vat 

 kunnen verbrijzelen. Aangezien in dit geval de dampbellen aan den bodem 

 zich slechts bij iets hoogere temperatuur dan het eigenlijk kookpunt kunnen 

 verheffen , zoo worden zij vóór de losrukking van den wand grooter , heb- 

 ben meer spankracht en brengen bij het eindelijk losgaan die steeds sterkere 

 schokken voort. Platinadraden voorkomen dit stooten doordat de bellen 

 zich daarvan weer met minder spankracht kunnen verheffen ; zij zijn hier- 

 voor door gay-ltjssac het eerst aangeraden , en sinds dien tijd dan ook bij 

 het koken van sterk zwavelzuur en andere stootende vochten in gebruik. 

 In glazen vaten, die van binnen met eene laag bedekt zijn, waaraan water 



