KOOKPUNT DEH LIGCHAMEIST , ENZ. 209 



stooten bij het koken , maar , hetgeen van veel meer uitgebreid gewigt is , 

 welligt ook van het exploderen en met een verschrikkelijk geweld uiteen- 

 slaan der stoomketels in fabrieken en op stoomschepen , waarvan zulk een tal 

 van noodlottige gevallen staat opgeteekend , hoofdzakelijk in deze zoo aan- 

 zienlijk vermeerderde cohaesie van het water in den luchtarmen of luchtvrijen 

 toestand te zoeken is. Weldra kom ik op dit onderwerp nader terug; thans 

 bepaal ik mij tot de vermelding , dat proeven in het klein , bij welke door 

 de plotselinge aanzienlijke dampvorming na groote vertraging in het koken 

 waterhamers met geweld verbrijzeld werden en luchtvrij water ook uit een 

 geheel open waterhamer door den damp eensklaps tot eene hoogte werd uit- 

 geworpen , hem in deze meening zeer hebben versterkt. Als toepassing 

 van dit een en ander vermeent hij dan ook , dat de in- en doorvoering van 

 een luchtstroom in fijne belletjes door het water in stoomketels hoogstwaar- 

 schijnlijk wel het beste middel zal zijn om de zoo rampspoedige explosiën 

 te voorkomen. 



Ten slotte ontwikkelt donny in eene theoretische beschouwing nieuwe 

 denkbeelden over de verdamping en koking der vochten, welke in het kort 

 hierop neder komen. De vochten hebben van de eene zijde eene veel grootere 

 cohaesie dan men tot hiertoe vermoedde , en van de andere eene sterke nei- 

 ging om tot den toestand van damp over te gaan. De schijnbare tegenstrij- 

 digheid dezer beide eigenschappen noopt hem als beginsel te stellen , dat die 

 neiging om tot damp over te gaan zich veel gemakkelijker kan uiten op 

 hunne vrije oppervlakte (van welke dan ook bij alle temperaturen 

 damp opstijgt) dan in het binnenste , alwaar zij in de groote cohaesie 

 een belangrijken weerstand ontmoet. Uit dien hoofde vermeent hij , dat het 

 koken onder de gewone omstandigheden , waarbij de dampbelletjes altijd 

 van een aantal geïsoleerde en nimmer van alle punten van den bodem 

 opstijgen, zijne oorzaak vindt in de lucht, die in het vocht is opgelost. 

 Deze wordt op den bodem in belletjes ontwikkeld , welke aan het vocht de 

 vereischte vrije oppervlakte aanbieden om tot damp te kunnen overgaan ; 

 hetgeen dan ook geschiedt, ingeval slechts de spanning van dien damp gelijk 

 is aan diegene , waaraan de luchtbelletjes zijn blootgesteld. Alleen onder 

 deze omstandigheden kookt dus een vocht op de temperatuur , waarop het 

 damp kan ontwikkelen , wiens spankracht gelijk is aan do drukking boven 

 het vocht. 



Volgens DONNY komt derhalve alles neder op het al dan niet aanwezig 

 zijn van lucht in het vocht. Ofschoon hij zich daaromtrent niet geheel 



1865. 14 



