KOOKPUNT DEE LIGCHAMEN , ENZ. 211 



nog niet op den bodem tenig is en dus vrij in het vocht zweeft , ziet men er 

 nimmer eenig koken aan ; doch raakt men hem onder het dalen even met 

 een houtje aan, dan gaat hij eensklaps geweldig tot damp over. 



In koperen en porceleinen schalen geschiedt hetzelfde. Ten tweede heeft 

 DTJFOTm waterbollen van zeer verschillende middellijn weder in een vocht van 

 hetzelfde specifiek gewigt laten zweven , waartoe hem voor deze proeven een 

 mengsel van lijn- of olijf- en kruidnagelolie het best gediend heeft. Wordt 

 dit vocht met de zwevende waterbollen er in verwarmd , dan gaan zij alle 

 zonder eenige verandering door 100'' heen, en eerst bij 110 a 115' begint 

 er nu en dan een damp te ontwikkelen, steeds echter doordat hij door de 

 stroomen in het vocht in aanraking komt met den vaatwand , den bol van 

 den thermometer of in het vocht zwevende vaste deeltjes. Al hetgeen vrij 

 zweeft ontwikkelt niets geen damp , en zoo heeft hij eenmaal een bol van 

 18 millim. middellijn op ISO'' , andere van 10 a 12 millim. op 140' , klei- 

 nere van 5 a 6 millim. op 165° , en nog kleinere van 1 a 3 millim. tot op 

 178° stil zien blijven zweven. Derhalve op eene temperatuur, waarop de 

 zich ontwikkelde damp 8 a 9 atmospheren spankracht heeft , en dus even 

 veel malen de drukking der buitenlucht op de olie overtreft ! 



Bij aanraking met vaste ligchamen gaan al die zwevende bollen weder 

 eensklaps gedeeltelijk in damp over , hetgeen natuurlijk met des te grooter 

 geweld geschiedt , hoe hooger de temperatuur is. 



Ziedaar derhalve weder zeer belangrijke bijdragen tot de vertraging van 

 het kookpunt. Men kan het verschijnsel dadelijk gemakkelijk doen zien , 

 door olijfolie in eene wijde reageerbuis of een bekerglas tot 150 a 160° te 

 verhitten , en daarin uit eene spons grootere en kleinere droppels water te 

 laten vallen. Deze dalen zeer rustig tot den bodem ; doch komen zij daar- 

 tegen , dan worden zij eensklaps door eene groote dampbel heftig naar boven 

 gcstooten en verdeelen zich in vele kleinere, die meer en meer eenige oogen- 

 blikken blijven zweven. Men doet dan deze alle door ze met een houten 

 staafje op te zoeken eensklaps tot damp overgaan ; en gaat men met het 

 staafje door de olie roeren, dan geraakt zij geheel vol stijgende dampbellet- 

 jes en komt er eene groote laag schuim op de oppervlakte. 



In plaats van waterbollen in dit mengsel kan men ook spiritus van om- 

 streeks 12"" nemen en die in enkele olijfolie laten zweven. Hiermede als ge- 

 makkelijker te verkrijgen heb ik de bovenvermelde proeven van dufotjk 

 herhaald. 



Men heeft getracht het verschijnsel der vertraging hier te verklaren door 



14* 



