HET EILAND BALI. 219 



nader onderzoek vereiscM; mogelijk dat daar nog porfier- of dioriet- 

 formatiën aan den dag komen; 2°. de vlakten van het zuiden en 

 zuidoosten, vulkanische alluviale formatiën; 3\ de tertiaire kalkaanhang- 

 sels , namelijk de noordwestelijke hoek van het eiland , het tafelland in het 

 zuidoosten, geheel gelijk aan de zuidelijke tafellanden van Banjoewangi, 

 Lombok en Soembawa, en eindelijk de eilanden (Noesa) Pandita (d. 

 i. de Heremieten- of Priester- en niet de Bandieteneilanden). Het eiland 

 wordt, als politiek gebied, in negen rijken verdeeld: in het noorden 

 van het westen afgerekend, Boeliling, vervolgens Karang- Assem (de 

 noordoosthoek , thans aan het vorstenhuis van Lombok behoorende) ; 

 in het oosten Klongkong, Gionjar, Badong (het zuideinde) ; in het zui- 

 den aan de westzijde Mengoei, Tabanan (het grootste rijk) en Djembrana ; 

 in het binnenste oostelijk gedeelte ligt eindelijk het bergland Bangli , 

 dat nergens tot aan de zee reikt. Yan den beginne af waren de rijken 

 Bangli, Badong en Djembrana, zoodra het van Boeliling gescheiden 

 was, de Hollandsche belangen bepaaldelijk toegedaan. De voornaamste 

 tegenstanders waren Boeliling, Karang-Assem en Klongkong. 



„De inwoners behooren alle tot het Maleische ras. Zij zijn eenigzins 

 slanker en sterker gebouwd dan de Javanen, ten minste de mannen, 

 die ook door eene vrijere houding uitmunten. Het getal der inwoners 

 werd vroeger veel te hoog geschat , 'twelk ten deele veroorzaakt werd 

 door overdrevene opgaven der Balinezen zelve. Er waren berigtgevers , 

 die van één millioen en daarboven spraken , andere van 800,000 zielen. 

 De meest juiste schatting mag wel die van den heer bosch zijn, die 

 tot op 450,000 zielen afdaalt, hetwelk toch nog altijd meer dan 4000 

 zielen op de vierkante mijl uitmaakt. 



„De Balische taal heeft de eigenaardigheid van twee verschillende 

 spreekwijzen of wel van talen zelfs nevens elkander , het hoog en het 

 laag Balineesch genoemd. Het eerste heeft zeer veel overeenkomst met 

 het hoogjavaansch en is welligt daarmede van één stam afkomstig en 

 door vreemde indi^ngers daar ingeënt. Het laag-balineesch schijnt de 

 oorspronkelijke taal des volks te zijn , en nadert reeds in vele eigen- 

 aardigheden tot den taaistam der oorspronkelijke eilanden, zoowel door 

 vele zonderlinge verdubbelingen , het terugtreden der medeklinkers , 

 de ophooping van klinkers en tweeklanken , enz. De godsdienstige schrijf- 

 taal is het Kawi , dat voor het overige niet bij uitsluiting door de priesters 

 gekend en gelezen wordt. 



