226 OVEK DE VERTEAGINGEN IN HET SMELT- , VRIES- EN 



vocht van retort a dompelt de bol van den thermometer h , die lucht- 

 digt door de kurk c gaat. Door middel van de buis d is de retort 

 verbonden met den recipiënt e , voorzien van de kraan ƒ , waardoor dus 

 de gemeenschap tusschen den recipiënt en de retort kan afgesloten worden. 

 De manometer, die de mate van verijling der lucht aangeeft, bevindt zich 

 zoo als gewoonlijk aan de luchtpomp zelve. 



1. Wordt het vocht in de retort verhit tot bijna het gewone kook- 

 punt , laat men het eenigzins afkoelen , en brengt men het daarop door 

 uitpompen der lucht onder mindere drukking , dan begint het altijd juist 

 te koken op de temperatuur, waarop dit volgens de wet van dalton 

 moet plaats hebben. 



2. Laat men daarentegen het vocht eerst eenigen tijd koken vóór men 

 de buis d aanzet , dan treedt vertraging in het kookpunt onder deze mindere 

 drukking in , die des te aanmerkelijker wordt , zoodat het vocht een des te 

 grooter aantal graden boven de temperatuur waarop het volgens de wet 

 koken moest verhit is , naarmate dit vooraf koken meermalen heeft plaats 

 gegi'epen. Op deze wijze heeft dufoue tot 30^ vertraging in het kookpunt 

 verkregen. 



3. Bevinden zich vaste ligchamen , vooral weder poreuze , maar ook 

 metaaldraden en glas , in het vocht , dan duurt het veel langer en moet het 

 een groot aantal malen meer worden uitgekookt , alvorens eenige vertraging 

 begint waargenomen te worden ; doch ten slotte worden al deze ligchamen 

 onwerkzaam , en stellen zich even groote vertragingen in. 



4. Bevindt het vocht zich in dien vertraagden toestand , dan kan door 

 verschillende omstandigheden eensklaps koking intreden , die met vorming 

 van eene des te grootere hoeveelheid damp en des te meer geweld gepaard 

 gaat, naarmate de vertraging grooter is. Overschrijdt deze b.v. 10" , dan is 

 het reeds eene ware explosie te noemen , en wordt de geheele vochtmassa 

 geheel of gedeeltelijk uit de retort in den hals , de buis d en den recipiënt 

 geworpen. 



De voornaamste omstandigheden , waaronder dit geschiedt , zijn de vol- 

 gende : 



Ten eerste is , wanneer de toestel volkomen stil staat , een schok of stoot 

 tegen de retort, eene trilling door stampen op den grond, soms zelfs in eene 

 andere kamer , daarvoor reeds voldoende. 



Ten tweede wanneer de verijling der lucht plotseling grooter wordt , 

 hetgeen men het best doet door de kraan ƒ van den recipiënt eerst af 



