KOOKPUNT DER LIGCHAMEN , ENZ. 229 



king reeds een aantal graden vertraagd was , toen ecne nieuwe snelle 

 verijling, gepaard met de trilling door het pompen, den on gewonen 

 moleculairen evenwigtstoestand plotseling heeft doen ophouden. De herin- 

 nering aan dit verschijnsel heeft mij tot eene andere proef geleid , om bij 

 de vertraging van het kookpunt onder verminderde drukking den invloed 

 te doen zien , die versch van buiten ingebragte vaste ligchamen op den 

 toestand van het vocht uitoefenen. Laat men namelijk met eenige droppels 

 zwavelzuur vermengd gedestilleerd water eenige uren lang sterk uitkoken , 

 daarna zoo snel mogelijk tot 50 a 60" afkoelen , plaatst men het vervolgens 

 op de luchtpomp in een kleinen valcylinder (die voor de proef van den val 

 in het luchtledig dient), en legt men op de klepjes van het deksel, hetwelk 

 den cylinder van boven sluit , eenige stukjes platina of ander metaal , dan 

 kan men deze in het water laten vallen. Staat dit water bij eene bepaalde 

 verijling der lucht in den cylinder geheel stil in het glas, dan komt er bij het 

 invallen van een stukje metaal dadelijk een geweldig koken , hetwelk dik- 

 wijls zoo stormachtig is , dat een gedeelte van het water uit het glas wordt 

 geworpen. 



Wij komen nu tot de reeds meennalen aangehaalde gewigtige toepassing 

 der vertraging van het kookpunt van water , benevens de vermoedelijk 

 daardoor te weeg gebragte belangrijke verschijnselen. Deze toepassing be- 

 staat namelijk hierin , dat deze vertraging in min of meer volledig luchtvrij 

 water , vooral onder de in het laatste onderzoek van dufour aangehaalde 

 omstandigheden , welligt eene der voornaamste oorzaken , zoo niet de hoofd- 

 oorzaak daarstelt van het springen der stoomketels , en wel eene oorzaak , 

 van welke men sinds dit onderzoek van donny wel eenig vermoeden had , 

 doch waarvan de voorstelling thans door het laatste onderzoek van dufoüe 

 meer helder en goed omschreven is geworden. 



Niettegenstaande de vele rampen , welke door het springen van stoom- 

 ketels zijn voortgebragt , moet men bekennen , dat er geen ongeval bestaat, 

 omtrent welks werkelijke oorzaken men zelfs tot heden nog zoozeer in het 

 duister verkeert. De reden hiervan ligt natuurlijk in groote mate in de 

 omstandigheid , dat men slechts zelden goed te weten komt , welke de juiste 

 toestand van zaken eenigen tijd en vooral eenige oogenblikken vóór het 

 springen geweest is ; eensdeels omdat de daarbij tegenwoordig geweest zijnde 

 personen zijn verongelukt , anderdeels omdat zij , behouden gebleven 

 zijnde , dikwijls geene of verkeerde opgaven doen , uit vrees van uithoofde 

 van nalatigheid welligt weggezonden te zullen worden. Maar in de tweede 



