EEN BLIK OP HET AMAZONE-GEBIED. 327 



het zich dan ook zoozeer in den weg aan den mensch , die den bodem , 

 ■waarop het groeit , tot zijn eigen nut wil behouwen. Elke akker , 

 welke hij ontginnen wil, moet aan dat bosch betwist worden. Is 

 een stuk gronds eindelijk na veel moeite van boomgewas gezuiverd , 

 dan kan alleen aanhoudende zorg het tegen het telkens weder om zich 

 grijpende woud beveiligen. Geene andere wegen voeren daarin binnen 

 dan de menigvuldige takken en takjes der rivieren, die als het ware 

 een net daarstellen van holle paden , die gedurende het natte jaarge- 

 tijde met Avater gevuld zijn en waarvan slechts eenige in den droogen 

 tijd begaan kunnen worden. Het verschil tusschen beide jaargetijden 

 is aanmerkelijk. In den regentijd stijgt allengs het water der Amazone 

 tot 30 , 40 voeten boven het peil , dat het gedurende het drooge jaar- 

 getijde heeft. Dan worden hare vlakke oevers heinde en ver overstroomd 

 en de bodem van het bosch ten dcele in een moeras veranderd , waaruit 

 zich slechts eenige der hooger gelegen gedeelten verheffen. Alleen op 

 één punt , niet ver voorbij den mond der Xingoe , ziet men nabij den 

 oever heuvels van eenige hoogte , tot van 800 voet. Hooger op zijn de 

 oevers meestal laag, maar steeds met het eeuwenoude bosch omzoomd. 

 In de hoofdrivier zelve bevinden zich menigvuldige eilandjes, deels met 

 boomen begroeid, deels naakte zandbanken, die in het drooge jaarge- 

 tijde bloot komen. Later zullen wij zien, welke groote beteekenis deze 

 hebben voor de voortplanting der tallooze schildpadden en daardoor voor 

 de oeverbewoners , die in hun vleesch en eijeren een voornaam voedsel 

 vinden. 



Met zelden gebeurt het ook, dat het vaartuig, waarin men de reis 

 langs de Amazone doet , drijvende eilanden ontmoet , gevormd door de 

 aardstortingen aan hare door het water ondermijnde oevers. Bates was 

 eenmaal getuige van zulk cene aardstorting. Met donderend geweld 

 storten dan de zware boomen op en door elkander en worden door den 

 stroom medegesleept , die hen naar zee voert. Welligt zullen zij later , 

 in het bereik van den golfstroom gekomen , op Spitsbergen worden terug 

 gevonden. 



In de natuur staat geen enkel verschijnsel op zich zelf. Overal 

 hccrscht harmonie , verband tusschen de verschijnselen. Zulk een uit- 

 sluitend uit bosch en water gevormd land moet eencn eigenen stempel 

 drukken op al zijne levende bewoners. Bates doet dit dan ook uitko- 

 men. Verreweg de meeste luchtademendc dieren zijn tot het leven op 



