EEN BLIK OP HET AMAZONE-GEBIED. 341 



Eeeds lang is het bekend en in werken over natuurlijke geschiedenis 

 vermeld , dat de Saoeba's verbazende hoeveelheden bladeren afknippen en 

 wegdragen. Wanneer zij daarmede bezig zijn, marcheren zij in lange 

 en digte kolommen , elk individu een stuk van een blad dragende en dit 

 omhoog houdende , zoodat de geheele troep gelijkt op eene menigte van 

 levende en zich voortbewegende bladeren. Op sommige plaatsen zag bates 

 groote hoopen van zulke bladeren, allo cirkelvormige stukken, van de 

 grootte van een halven E. schelling (sixpence) , liggende op het pad , op 

 eenigen afstand van de kolonie, en zonder dat er mieren bij waren. 

 Kwam hij dan den volgenden dag terug , dan waren die bladstukken in 

 dien tusschentijd weggehaald. Gedurende zijn verblijf in die streken had 

 hij zeer dikwijls gelegenheid de Saoeba's aan het werk te zien. Zij be- 

 klimmen den boom in groote menigte. Elk arbeider , — steeds , gelijk 

 gezegd is , de kleinere vorm , — plaatst zich op de oppervlakte van een 

 blad , en knipt met zijne naar een schaar gelijkende kaken een nagenoeg 

 cirkelvormig stuk uit , dat hij dan , wanneer het nog slechts even in 

 zamenhang is met het overige van het blad , bij den rand grijpt en met 

 een ruk los scheurt. Somtijds laten zij de stukken vallen , waar- 

 door een kleine hoop ontstaat , totdat weder andere arbeiders komen om 

 deze weg te halen ; maar gewoonlijk gaat elk voort met het door hem af- 

 geknipte bladstuk , en daar allen denzelfclen weg naar de kolonie volgen , 

 zoo wordt het pad waarlangs zij trekken weldra glad en kaal, gelij- 

 kende op het spoor van een wagenwiel door het gras. 



Het is een opmerkelijk schouwspel dit heiiieger van kleine arbeiders aan 

 het werk te zien. Ongelukkig en tevens zonderling is het echter, dat deze 

 dieren , welke uitsluitend aan tropisch Zuid- Amerika eigen zijn , bij voor- 

 keur gekweekte en daar ingevoerde planten aanvallen, inzonderheid koffij- 

 en oranjeboomen. Een nieuw bewijs, dat het instinkt der dieren , hoewel 

 aangeboren , zich naar de omstandigheden wijzigt , en dat zij niet enkel 

 door een blinde aandrift , maar ook door ervaring geleid worden en op 

 grond daarvan eene keuze uitoefenen. 



Tot nog toe was het gebruik, dat de Saoeba's van deze bladeren maken, 

 niet regt bekend. Het is aan bates gelukt dit te ontdekken. Zij bedienen 

 zich er van tot een bekleedsel om hare onderaardsche woningen tegen den 

 regen te beschermen. De zwaar geladen arbeiders , elk met een bladstuk 

 loodregt tusschen zijne kaken vastgeklemd, rukken troepsgewijs op, totdat 

 zij aan hunne woning zijn gekomen , waar zij hunnen last nederwepen ; 



