WINDVORMINGEN. 13 



zomer soms weinige uren , zijn voldoende om het zand zoo zeer op 

 te droogen , dat het verstuiven weder begint. Bij vorst heeft zulks in 

 sterke mate plaats, hetgeen dikwijls droevige gevolgen heeft voor het 

 plantsoen, waarmede men de zandstuivingen zoekt te beteugelen. Op 

 de Veluwe was het, voor een aantal jaren, gelukt om eene groote 

 uitgestrektheid zanden met dennen bezaaid te krijgen , dank zij eenige 

 ^gunstige, vochtige jaren; want het zaaijen van dennen is gewoonlijk 

 ondoenlijk in los en kaal zand. De natuur doet zulks geregeld, maar 

 den mensch gelukt het slechts bij uitzondering. Die zooveel belovende 

 veluwsche dennetjes zijn echter, ik meen genoegzaam allen, door 

 eenige weinige drooge vorstdagen vernietigd, waardoor de wortels 

 bloot stoven en de plantjes gevolgelijk bevroren en afstierven. Eene 

 van die teleurstellingen, welke de houtteler, zoowel als de landbou- 

 wer zoo vaak ondervindt , en welke 't hem een eerste pligt is om 

 te leeren verdragen zonder morren. De man, die niet met gelaten- 

 heid het mislukken van den oogst van minstens één zijner gewassen jaar- 

 lijks weet te dragen , is ongeschikt voor 't bedrijf , zegt vader thaër. 



Als eene hoofdvoorwaarde voor het ontstaan en voor het blijven bestaan 

 van zandstuivingen heb ik opgenoemd, dat zij open liggen moeten 

 voor de heerschende winden. Hier te lande zijn die de westelijke; 

 en van daar bewegen zich de zandstuivingen genoegzaam alléén oost- 

 of, meer bepaald, noordoostwaarts voort. In tegenovergestelde rigting 

 geschiedt zulks zelden anders dan in het voorjaar , wanneer er bij ons 

 gewoonlyk, eenen tijd lang, drooge, oostelijke winden heerschen, de 

 winden, die ons den veenrook brengen en de voorj aars vorsten, welke 

 zoo dikwijls voor de pas uit den grond opkomende aardappels, voor 

 de boekweit en de vruchtboomen verderfelijk zijn. Ook geschiedt 

 zulks in den winter, wanneer langdurige drooge vorst nu en dan met 

 winden uit dien kouden hoek gepaard gaat. 



De zekerheid van den vijand slechts van ééne zijde te wachten te 

 hebben, vereenvoudigt zijne bestrijding zeer aanmerkelijk, en ver- 

 eischt slechts naar het zuidoosten gerigte windschermen ; wanneer deze 

 schermen namelijk voldoende zijn. In vele gevallen zijn dit de eerst 

 aan te wenden middelen, die een verder beteugelen moeten voorbe- 



