HET NUT DER PALMEN VOOR DE MENSCHEL1JKE HUISHOUDING. 21 



Bovenaan staat de zegen , dien de palmen door hun gemakkelijk te 

 verkrijgen meel verspreiden. Niet alleen , zooals bij Borassus , leve- 

 ren wortels en de jonge spruiten broodmeel (Fidogma) , maar ook het 

 geheele merg van den stam 'van Copemicia, Mauritia , Arenga , Oreo- 

 doxa , Gorypha , Caryota en Metroxylon bevat meel en sago , en vooral 

 is het het laatstgenoemde geslacht , dat de beste , zoogenaamde parel- 

 sago levert , evenals ook eindelijk de vrucht van Guüielma. 



Zonder moeitevollen arbeid, zonder akkerbouw is alzoo rijkelijk 

 voor brood gezorgd. Maar bij brood behoort groente , en ook deze 

 leveren de palmen voortreffelijk en in soorten. Men gebruikt daar- 

 voor de jonge bladeren van Euterpe , Maximiliana , Cucusperma , Oreo- 

 cloxa , Cocos oleracea, Lodoicea , Arenga (die den zoogenaamden palmkool 

 levert) , Areca en de jonge spruiten van Borassus. Bij het gereed 

 maken der groente behoeft de zwarte of bruine huisvrouw niet in 

 verlegenheid te zijn , want de vrucht van Oenocarpus levert eene uit- 

 muntende eetbare olie , evenals die van Leopoldiana , terwijl de ver- 

 brande bladeren van Nipa het zout daarbij geven. Ook moet bij den 

 maaltijd de soep niet ontbreken, die uit Elais gewonnen wordt en 

 zeer goed zijn moet. Het zou mij voorwaar niet verwonderen , wan- 

 neer ik eens las van een nieuw ontdekten palmboom , aan welken een 

 goed gebraad groeide ; maar daar wij dezen heerlijken boom nog niet 

 kennen, vergenoegen wij ons voor gebraad met de putao , een geregt 

 uit spruiten van Borassus, met forellen of andere visschen gekookt. Bij 

 dit alles behoort nu nog een goed dessert , — en hier zou men bijna 

 in een embarras de richesse geraken , want over een dessert , waartoe 

 de palmen de stof leveren moeten, zou men een geheel keukenhoek 

 kunnen schrijven. Als entremets dienen de gebraden noten van Boras- 

 rus en Guüielma of het inwendige vruchtweefsel van Nipa en Lodoicea, 

 het coco tendre , misschien ook eene soort van blanc manger uit het 

 gestooten eiwit van cocos, en het Yu kussee uit de vruchten van 

 Oenocarpus en Euterpe. Ook fijn ingemaakte vruchten van Jubaea, 

 Lodoicea , Arenga en vele anderen mogen niet ontbreken. Nu komen 

 de ontelbare nog te eten vruchten, van welke bij ons de dadel (van 

 Phoenix dactylifera) en de kokosnoot de eenige bekende zijn. Hem, 

 die van koek houdt, geve men een stukje bast van Hyphaena, dat, 

 zegt men , den besten peperkoek in smaak niets toegeeft. 



