VERANDERING DER LüCHTSGESTELDHEID IN NOORD-EUROPA. 29 



kele steden met steenen kerken en de zetel van een bisschop. Doch 

 plotseling, ongeveer in het midden der 14e eeuw, verdwijnt Groen- 

 land geheel uit de geschiedenis. Toen woedde daar de zwarte dood, 

 aan welke ziekte eene groote menigte menschen stierven. De overige 

 zullen zeker door honger en koude zijn omgekomen; want Oostgroen- 

 land werd van toen af met een ondoordringbaren ijsgordel omsloten 

 en hierdoor van de overige wereld als afgescheiden. Na 1350 

 ongeveer werden benoorden 52° in Europa geene druiven aan 

 staken op het vrije veld meer behoorlijk rijp, zelfs niet aan de zui- 

 delijke afhelling der heuvels en de wijnbouw trok zich terug naar 

 51° N. breedte tot het Noorden van Silezië en Meissen. Met de 

 kweeking van vele fijnere steenvruchten werd opgehouden en de 

 spelt, die vroeger tot aan 52° N* breedte geteeld werd, kwam thans 

 zoo noordelijk niet meer voor. 



Velen brengen zoowel die groote verandering in de weersgesteld- 

 heid en de toen heerschende pestachtige ziekten, veelal onder den 

 naam van zwarte dood bekend, in verband met geweldige aardbevin- 

 gen en vulkanische werkingen in geheel Azië en Europa omstreeks 

 het jaar 1333; waarbij het voor ons onderwerp in het bijzonder de 

 aandacht trekt, dat die verwoestende ziekten vooral in den warmen 

 herfst en in een warmen winter, het ergst bij zachte winters op de 

 hoogste Noordelijke breedten , woedden. Toen die vulkanische warmte- 

 oorzaak ophield , hoopte zich het ijs weder op in de Noordelijke breed- 

 ten en eeuwen lang heerschte eene koelere luchtsgesteldheid in 

 Noord-Europa. 



Na de warme zomers van 1823 tot en met 1827 zijn er , na 1829 

 tot en met 1856, vele koude en stormachtige zomers gevolgd, met 

 enkele uitzonderingen, zooals de schoone en warme zomer van 1839. 

 Het schijnt, dat groote massa's ijs in de Noordelijke zeeën tusschen 

 Oost-groenland en IJsland door de warme zomers van 1823 — 1827 

 losgeraakt zijn, zuidwaarts afgedreven en gekomen zijn in den warmen 

 golfstroom , die van uit de golf van Mexiko Noordoostwaarts stroomt 

 naar het Noordwesten van Europa, hetwelk aan deze strooming van 

 warmere wateren voor een goed deel zijne betrekkehjk-zachte luchts- 

 gesteldheid te danken heeft. In dezen golfstroom smolt het ijs voor 



