36 WINDVORMINGEN. 



noodzakelijkheid om meer dan een paar el zand weg te rui- 

 men maakte dit werk echter, om de kostbaarheid, niet overal uit- 

 voerbaar; regt jammer voorzeker, want deze turf is geene gewone, 

 lange turf, zooals het niet overstoven veen opgeleverd heeft, maar 

 door den druk van vele duizenden ponden zand , gedurende wie 

 weet hoeveel jaren voortgezet, heeft het veen de eigenschappen 

 van de door kunst zamengeperste turf verkregen. Het is eene 

 eenvormige, vaste en bij het opdroogen zeer harde massa gewor- 

 den , die meer op steenkool dan op turf gelijkt. Geen wonder ! 

 werkelijk betrappen wij hier de natuur in het vormen van echte 

 steenkolen. Wanneer zich boven dit veen een gebergte ophoopte van 

 eenige honderden ellen hoogte, dat gedurende eenige honderdduizenden 

 jaren zijnen druk daarop uitoefende, dan zou er werkelijk gewone 

 steenkool gevormd worden. Het eenige verschil bestaat in het niet 

 aanwezig zijn van aardbedekkingen door overstuiving bij die veenen 

 der voorwereld , welke wij thans onder den naam van steen- en bruin- 

 kolen kennen. "Want alle steensoorten, welke deze bedekken, zijn uit 

 rivier- of zeewater bezonken, in zoover er niet hier en daar lava- 

 achtige opborrelingen , uit het binnenste der aarde , overheen ge- 

 vloeid zijn. 



Hoe oud zijn onze zandstuivingen ? Ik heb eens gemeend, dat de 

 gewone zandstuivingen genoegzaam allen van lateren tijd waren, en 

 eerst ontstaan nadat onze heidevelden de bosschen begonnen te ver- 

 liezen, waarmede zij , tijdens deze streken het eerst bevolkt wierden , 

 waren bedekt, van welke bosschen wij de overblijfsels in onze hooge 

 veenen als kienhout aantreffen. Die bosschen zijn verdwenen ten 

 gevolge van het verschijnen van den mensch met zijn vee, waardoor 

 overal met blinden ijver het bosch vernield en het weder opslaan van 

 jong plantsoen belet wordt. Veel moge daarvan waar zijn, zoodat de 

 meeste zandstuivingen niet ouder zijn dan een duizendtal jaren; maar 

 zoo even zagen wij een bewijs, dat er reeds zandstuivingen bestonden , 

 voordat onze voorvaderen het verbranden van lijken gestaakt hebben. 

 Nog een ander bewijs is mij daarvan voorgekomen. De Drenthsche 

 Hunebedden zijn wel denkelijk vóór-Romeinsch en minstens een paar 

 duizend jaren geleden opgerigt. Zulk een hunebed nu hebben onze 



