40 WIND VORMINGEN. 



Nijmegen naar Arnhem varende , maakt men, niet ver boven eerst- 

 genoemde stad, eene groote bogt om de Gentsche Waarden, wier 

 zuidelijke uithoek in een rivierduin veranderd is, dat zich zeker nog 

 verder zoude uitbreiden en tot een hooger heuvel zoude opwaaijen, 

 wanneer men, door een ijverig beplanten met waardhout, het zand niet 

 tot staan had gebragt. Verder varende ziet men aan de Pley , nabij 

 den mond van den IJssel, weder hetzelfde verschijnsel. Dikwijls 

 evenwel zijn dergelijke duinen slechts ten deele aan de rivier hunnen 

 oorsprong verschuldigd, daar namelijk waar hooge zandgronden eenen 

 rivieroever vormen; zooals de Bronsbergen bij Zutphen en de Konij- 

 nenbelten bij Zwolle. Deels heeft men hier gewoon , niet van plaats 

 veranderd zand, deels zandstuiving, deels rivierduin, dat rivierklei 

 heeft overstoven. 



Uit den aard der zaak zijn deze rivierduinen vruchtbaarder dan de 

 gewone zandstuivingen ; want met het zand is er tevens eene aanmer- 

 kelijke hoeveelheid klei aangevoerd, en vandaar zijn het voornamelijk 

 deze gronden , welke , in de nabijheid der steden , zeer gezocht zijn 

 door warmoeziers en kleine steedsche landbouwers. Bij Tiel is thans 

 het voormalige, zandige exercitieveld, de Veluwe, in kleine akkers 

 afgedeeld , waarop met den besten uitslag aardappelen en groenten ge- 

 teeld worden. Dit heeft de stad verkregen in plaats van haar vroe- 

 gere garnizoen , en ze heeft zeer zeker een goeden ruil gedaan. Land , 

 dat rente afwerpt, dat aan eene menigte ingezetenen gelegenheid 

 geeft om den kost te verdienen en dat daarenboven voor de verbrui- 

 kers de voortbrengselen van den grond gemakkelijker te verkrijgen 

 maakt, zal toch wel te verkiezen zijn boven een garnizoen, eenen niets 

 voortbrengenden verbruiker , waaruit nog voor geene enkele plaats ware 

 voorspoed is ontstaan. En toch zijn vele steden zoo verzot op hunne 

 garnizoenen ! 



Even als bij de vermoedelijke meerduinen is ook de regte aard 

 der rivierduinen nog niet grondig onderzocht , en het is in 't geheel 

 niet onmogelijk, dat er hier te lande vrij wat. meer aanwezig zijn dan 

 men tot dusverre heeft meenen te herkennen. Merkwaardig blijven 

 altijd de ver uitgestrekte zanden , welke sommige rivieren ver- 

 gezellen, en wier ontstaan waarschijnlijk in verband staat met den 



