WIND VORMINGEN. 41 



voormaligen loop van deze. Zoo wordt de Eems , van Rheine af 

 aan tot Rhede toe , waar de getijen hunnen invloed beginnen uit te 

 oefenen , ter weerszijde onafgebroken begeleid door zandheuvels , die 

 op vele plaatsen ware zandstuivingen vormen. De Vecht en de Din- 

 kel hebben evenzeer zulke heuvels aan te wijzen; een gedeelte daar- 

 van hebben wij reeds als vermoedelijke meerduinen leeren kennen. 

 De Oude IJssel, voormaals zonder den minsten twijfel een Rijnarm, 

 wordt van Isselborg af aan, langs Anholt, Genderingen, Terborg, 

 Doetinchem en Keppel, tot vlak bij Doesborgh vergezeld door eene 

 onafgebrokene aaneenschakeling van zandduinen, die thans, nu zij door 

 eenen harden klinkerweg aaneen verbonden zijn, met het grootste ge- 

 noegen bewonderd kunnen worden; en teregt bewonderd , want er zijn 

 weinig plekken in Nederland, die zulk eene schilderachtige verschei- 

 denheid opleveren van hoog en heuvelachtig liggend bouwland , met 

 vruchtbare wijd uitgestrekte weilanden, en dit alles afgewisseld door 

 eene groote hoeveelheid boomgewas. Voormaals was dat voorzeker 

 minder aangenaam te aanschouwen, toen men, in eene koets- of huif- 

 kar, den zwaren zandweg, voetje voor voetje moest doorstappen, en 

 de posthoorn van van gend en loos daar toen even ongehoord was, 

 als thans het fluitje van den stoom wagen. 



Eene dergelijke zandmassa vinden wij ook tusschen Emmerik en 

 s' Heerenberg. Een gedeelte daarvan ligt op klei en is dus zonder 

 bedenken rivierduin ; maar ook het overige zal wel denkelijk in verband 

 staan met de splitsing van den grooten stroom , waarvan zich hier 

 voormaals de eene arm naar het westen , de andere naar het noor- 

 den, naar Doetinchem, wendde. 



Eindelijk vertoont ook de Maas zulke heuvels. Langs den linker- 

 oever vergezellen zij haar van Maaseyk in Belgisch Limburg tot 

 Cuyk ~in Noordbrabant. Langs den regteroever is 't eveneens ge- 

 steld , maar hier schieten zij veel verder noordwaarts op , tot voorbij 

 Bergharen te midden der vette kleilanden van Maas-en-Waal. Hiel- 

 en daar slechts vindt men de reeks afgebroken door de bedden van 

 de Swalme en de Niers, de vooruitspringende kaap van de Moker- 

 heide, juist het punt waar, 14 April 1575, lodewijk en hendkik 

 van Nassau den heldendood vonden , en door het voormalige maas- 



