WINDVORMINGEN. 5 1 



Wanneer men ziet, dat in het hedendaagsche tijdvak der geschiede- 

 nis onzer aarde de wind zooveel heeft bijgedragen tot de vervorming 

 harer oppervlakte, dan is het geen wonder, dat men met ijver gezocht 

 heeft naar teekenen , waaruit blijken kan , dat deze zelfde kracht ook 

 gewerkt heeft in vroegere tijdvakken, in de voorwereld, toen er eene 

 geheel andere verdeeling van de warmte op aarde bestond dan tegen- 

 woordig, met geheel andere grenzen van zee en land en eene geheel 

 andere dieren- en plantenwereld. Men heeft echter slechts een enkel 

 voorbeeld onder de menigvuldige thans bekende vormingen der 

 voorwereld gevonden van gronden , die door den wind schijnen ge- 

 vormd te zijn. In België en Engeland treft men eene reeks roode 

 zanden aan, welke daar de hoogste heuveltoppen bedekken, en onge- 

 twijfeld voormaals eene zamenhangende reeks hebben uitgemaakt , op 

 gelijke wijze als thans onze zeeduinen langs de Noordzee een aaneenge- 

 schakeld geheel vormen. Het zijn losse zanden, waarin geene over- 

 blijfsels van planten of dieren voorkomen , dan alleen op enkele plek- 

 ken in de alleronderste lagen ; maar de hier gevonden schelpen zijn 

 volkomen voldoende om den tijd te bepalen , wanneer deze zanden 

 ontstaan zijn. Ze zijn ouder dan de Nederlandsche zand- en grind- 

 gronden , gedurende welker ontstaan hier te lande olifanten, neushoorns 

 en dergelijke dieren vertoefden , en de keijen onzer heidevelden 

 herwaarts gekomen zijn. Ze zijn daarentegen jonger dan de leem 

 met zeeschelpen , welke men , onder anderen in de omstreken van Ei- 

 bergen , aantreft ; maar ze zijn klaarblijkelijk lang na hun ontstaan uit 

 de diepte opgeheven en vertoonen thans slechts een zeer klein over- 

 blijfsel van den omvang, dien zij vroeger gehad moeten hebben. En dit is 

 zeer natuurlijk. De Belgische gronden, en tegelijk met deze die van 

 geheel Nederland, hebben, nadat deze roode duinen opgewaaid waren , 

 zulke geweldige omwentelingen ondergaan ; zeeën , zout- en zoetwater- 

 stroomen hebben hier zoolang na dien tijd den bodem bedekt en door- 

 een gewoeld, dat het meer verwondering verwekken moet, dat er nog 

 eenige overblijfsels dezer voorwereldlijke duinen zijn blijven bestaan, 

 dan dat ze niet allen spoorloos verdwenen zijn. 



Deze zelfde redenering is ook volkomen toepasselijk op hetgeen 

 er nog vroeger van duinen gevormd mogt zijn. Het gedeelte der 



4* 



