GETROKKEN VUURWAPENS EN ANDER MOOJtDTUIG. 



63 



bij D , doch boven bij D' is die beweging om zoo te zeggen : tegen 

 de haren in. Van daar: boven meerdere zamendrukking der lucht 

 dan beneden, en bij gevolg minder verre en hooge baan, dan zoo 

 de rondwenteling in tegengestelden zin plaats had en de kogel bij D 

 door zamengedrukte lucht werd gedragen. 



Heeft de draaijing plaats , zoo als wij hier stilzwijgend onderstel- 

 den , van boven naar beneden , zoodat fig. 2 den kogel van de regter- 

 zijde beschouwd voorstelt , dan zal de draaijing hem digter bij of 

 verder af brengen ; maar stelde fig. 2 den kogel voor van boven, uit 

 de lucht gezien , zoodat de voorzijde van de linker naar de regterhand 

 draaide, dan zal er regts en links hetzelfde plaats hebben, wat wij 

 zoo even onder en boven zagen gebeuren , en de kogel zal zijwaarts 

 afwijken , en zoo als duidelijk blijkt : de afwijking zal plaats hebben 

 naar die zijde, waarheen het voorvlak beweegt. 



Kon men te voren bepalen , in welke rigting de draaijing zou plaats 

 hebben, dan ware er eenigzins op de te verwachten afwijking te re- 

 kenen, maar het is hier als bij het werpen met een eerlijken dobbel- 

 steen , hoe hij na het loslaten draaijen zal, kan niemand te voren zeggen. 



Voor holle kogels of granaten alleen bestaat er een huismiddeltje, waar- 

 door men de rigting der ronddraaijing vooraf kan regelen, en hiervan 

 maakt men onder anderen met veel voordeel gebruik in Pruissen. 



Fig. 4. 



Zij fig. 3 de doorsnede van een Pruissisch kanon , B de buskruidlading 

 en G de granaat. Zij die granaat uitgehold als in de figuur is aangewezen 

 en zóó geplaatst , dat de zwaarste helft onder, de veel ligtere naar boven 

 gekeerd zij. Dan is het ligt in te zien , dat het ligtste gedeelte het eerst 

 en het snelst door het buskruid zal worden voortgedreven , en de granaat 

 vooruitgaande , zóó zal wentelen als door de pijltjes wordt aange- 

 wezen. Lag de zwaarste helft boven, dan zal het omgekeerde plaats 

 hebben. Evenwel, er blijven altijd nog oorzaken van onnaauwkeu- 

 righeid bestaan , vooral bij lange vuurmonden , want , ten gevolge der 



