72 OVER DE VERDEDIGINGS- EN AANVALSWERKTÜIGEN DER MENSCHEN, 



balletje zou , om dezelfde baan te beschrijven als een even grooten 

 knikker, ook evenveel lucht moeten verplaatsen of verdringen, maar 

 bij het beproeven dierzelfde taak, zal de snelheid van het kurken 

 balletje, dat uit zooveel minder stofdeeltjes bestaat, veel eerder wor- 

 den uitgeput dan die van het zwaardere bolletje. Daarom kan het 

 zwaardere bolletje, zelfs aanvankelijk minder snel bewegende, het 

 toch nog langer volhouden en verder komen , dan het ligtere bolletje , 

 al gaat dit laatste wat sneller van stal. Of wel, stel u den weder- 

 stand der luchtdeeltjes voor als een gedrang van onbeleefde lieden, 

 en gaat eens na, wie het verst in dien volkshoop zal dringen, bij 

 gelijken omvang: eene dame met crinoline of een zwaarlijvig heer, 

 zelfs al komt deze laatste wat logger aangewaggeld. Het is waar 

 dat de lange cilindrische kogel, de puntkogel, wel wat meer plaats 

 inneemt dan zijn ronde makker; maar hij beweegt met de punt 

 vooruit volgens zijne lengte, en behoeft dus niet veel meer lucht dan 

 de ronde te verplaatsen. Zoo behoeft een lang zwaar smal schip niet 

 veel meer water voor zich uit den weg te duwen, dan een korter, 

 dat in doorsnede dwarsscheeps even breed is. Aanvankelijk bewe- 

 gen alzoo zware puntkogels langzamer dan ronde en hebben zij daar- 

 door werkelijk ook op korte afstanden weinig of geen voordeel boven 

 ronde , maar hun overwigt komt op groote afstanden voor den dag. 

 Wél zou men ook met ronde kogels uit gladde loopen even of bijna 

 even ver kunnen schieten als met de nieuwere, maar dan zou men veel 

 grootere ladingen moeten bezigen , de kanons en de affuiten zouden ster- 

 ker, zwaarder en dus handelbaarder moeten gemaakt worden, en bij die 

 groote ladingen zou het dan toch nog noodig zijn om de stukken onder 

 eene groote opwaartsche helling af te schieten , als of men de wolken 

 treffen wilde. Zulk eene groote helling of elevatie heeft onder ande- 

 ren het nadeel, dat de kogel met een hoogen opwaartschen bogt door 

 de lucht vliegt, en dus eene menigte zaken over het hoofd ziet, die 

 hij, bij een flaauwen , meer langs den grond st rijkenden boog , niet zou 

 vergeten aan te roeren. Fig. 8 moge een denkbeeld geven van de 



Fig. 8. 



