78 OVER DE VERDEDIGING3- EN AAXV ALS WERKTUIGEN DER MENSCHEN , 



dat de kogels met gladde achtereinden niet zoo naauwkeurig troffen 

 als die met de groeven. En inderdaad is het wel na te gaan, dat die 

 insnijdingen het hunne bijdragen om de punt van den kogel steeds 

 naar voren te houden. Stellen wij ons namelijk eens voor, dat een 

 der kogels van iig. 10 — 12 met de punt voorwaarts be- 

 weegt, zoo als in fig. 8 is afgebeeld, dan zullen de 

 insnijdingen i den wederstand der lucht weinig vat geven, 

 zoo lang de kogel juist in de rigting zijner lengte-as 



voortbeweegt , maar zoodra de punt daalt , vatten de naar 

 Fig, 12. ° 



boven gekeerde scherpe kanten der groeve lucht , het achtereinde 

 wordt daardoor nedergedrukt en de punt dus betrekkelijk opgeligt. 

 Het omgekeerde heeft plaats, als het achtereinde daalt of de punt rijst. 



Door deze groeven heeft de beweging der puntkogels eenige over- 

 eenkomst met die der pijlen ; wat hier de insnijdingen bewerken , doen 

 daar de vederen. Beide hebben het voordeel van volgens de lengte as 

 voort te bewegen , daardoor voorwaarts den minst mogelijken lucht- 

 wederstand te ontmoeten en daarentegen door het groote oppervlak 

 volgens de lengte veel tegenstand bij het nederdalen te ondervinden. 

 Evenzoo beweegt een smal, lang schip gemakkelijk voorwaarts, maar 

 moeijelijk zijdelings. 



Omtrent de kanonnen met getrokken ziel kunnen wij na het boven- 

 staande kort zijn ; dezelfde beschouwingen zijn hier' ook van toepas- 

 sing ; doch door het grootere gewigt der projectielen, de grootere 

 ladingen, de hardheid van de ijzeren kogels of granaten en het gevaar 

 van springen der kanons, althans der ijzeren, zijn hier bijzondere 

 voorzorgen noodig. 



De grootste zwarigheid bij getrokken geschut bestond vroeger in 

 het vinden van een geschikt middel om de kogels de trekken te doen 

 volgen. Goot men ijzeren uitstekende vleugels of nokken aan de 

 projectielen, dan braken die ligt af of beschadigden zij, vooral bij 

 bronzen geschut , de trekken. Ringen en klossen van lood of andere 

 stoffen, die even als bij de Miniékogels door de drukking van het 

 buskruidgas in de trekken worden geperst , gaven geene zekerheid bij 

 groote ladingen en snelle omwenteling der trekken. Het best bevindt 

 men zich alzoo tot nu toe bij het persen in de wanden van het pro- 



