HET KEUKENZOUT. 119 



doen verzadigen, het door een groot filtrum te doen vloeijen, vervol- 

 gens door pompen naar de zoutpannen of de ondiepe vierkante ijzeren 

 bakken te geleiden, en het daarin eindelijk door verhitting te doen 

 verdampen, opdat er zich het zout uit kristalliseren zoude. 



Het is voor de gewinning van het klipzout allerbelangrijkst en 

 hoogst gunstig, wanneer, zooals reeds is aangemerkt, de zoutbedding 

 door gips of mergel is omgeven, waardoor het water niet zoo ligt in 

 het klipzoutgebergte doordringt, maar verzadigd tegen de massive 

 zoutrotsen blijft staan. Zout toch is hoogst gevoelig voor water; en 

 wanneer eenmaal eene bron zich den weg tot het zout heeft gebaand, 

 zoo moet het na verloop van tijd verloren gaan. 



In de Alpen, bij Berchtesgaden, en in Mansfeld bij Wimmelberg, 

 zijn verschrikkelijk groote, ledige ruimten, die eenmaal met zout ge- 

 vuld waren. Nu is echter het gipsgebergte het armste aan bronnen , 

 want waar ergens eene kloof ontstaat , waardoor water zou kunnen 

 treden, lost zich al spoedig gips op, die de kloof weder als toemet- 

 selt, zooals dat ook tallooze gipsaderen in de bergen bewijzen. Men 

 ziet derhalve , dat de gips eene uitmuntende waterkeering uitmaakt. 



Het spreekt verder van zelf, dat ook de grootte, waaronder de 

 zoutbrokken voorkomen, en hun kracht van zamenhang op de kosten 

 van den inzamelingsarbeid grooten invloed uitoefent; want somtijds 

 moet men , evenals bij de steenkolenmijnen , de hangende zoutbeddin- 

 gen ondersteunen. Is het gebergte, dat het klipzout bedekt, vrij van 

 breuken of kloven, dan kan men het zout, over wijduitgestrekte 

 ruimten, zonder onderschraging , wegbreken. Dat wordt dan genoemd 

 de kloTckenbouw, Die bouw wordt gewoonlijk in de zuidoostelijke 

 Karpathenlanden gebruikt. Moet men echter het klipzout door ste- 

 vige zuilen onderschragen, tusschen welke het zout wordt uitgehakt, 

 en waardoor als 't ware kamers ontstaan , dan heet dit hamerbouw. In 

 Wieliczka en Bochnia wordt op deze wijze gewerkt. 



Wij kunnen verder de beschrijving van de zinkwerken , waarbij men 

 kunstmatige zoutwatermeren tot stand brengt, achterwege laten, daar 

 deze reeds bij de verzadigingswijze der zoutwaterbronnen is vermeld. 



Ten slotte merken wij hier nog aan, dat het zout dikwijls opzette- 

 lijk verontreinigd wordt, ten einde de belasting, waaiaan het bij de 



