OVER DE ZÜIDPOOLTOGTEN. 205 



aanmerkelijk strenger zijn dan in den zomer. Tot welken graad van 

 gestrengheid zij daar stijgen kan, kan onmogelijk worden nagegaan, 

 omdat nog nooit een mensch in de zuidpoolgewesten overwinterde en 

 het ook wel niet te denken is, dat iemand zich daaraan ligt wagen 

 zal. Daarom kan ook de gemiddelde temperatuur van het geheele 

 jaar niet worden aangegeven. Of dus het zuidpoolklimaat meer of 

 minder koud is dan dat van de noordpool, kan voor als nog niet 

 worden beslist. 



Maar uit de waarnemingen der zuidpoolvaarders is het ontegenspre- 

 kelijk gebleken, dat de zomers er veel kouder zijn dan aan de noord- 

 pool. Een noodzakelijk gevolg hiervan is, dat de geheele ijsvor- 

 ming er ook geheel anders moet zijn dan in het noorden. Daar het 

 ijs des zomers op verre na niet zoo sterk als in het noorden door 

 den dooi wordt aangetast, vertoont het ook niet dat fantastiek karak- 

 ter, hetwelk het in het noorden draagt. De ijsbergen zijn meer ge- 

 lijkvormige, vrij regelmatige ijsblokken van eenvoudigen vorm, afge- 

 scheurd van den ijswal , die de kust omgeeft. De zonnestralen doen 

 niet zoo als in het noorden beken en watervallen bij deze bergen 

 neervloeijen , die ze op alle denkbare wijzen uithollen en doorboren, 

 totdat zij dan weder door de invallende koude in die grillige vormen 

 vast worden als rotsen van kristal. De zomerwarmte is aan de zuid- 

 pool niet sterk genoeg om het werk van den winter te verwoesten. 

 Zij mag het voor een poos doen stilstaan, maar zij verstoort het niet. 

 De ijsbouw gaat geregeld voort. 



Maar hoe komt het dan, dat de geheele zuidelijke ijszee nog niet 

 tot eenen reusachtigen ijsklomp is verstijfd? Hoe komt het, dat de zee 

 telkens weder des zomers voor den moedigen zeevaarder den toegang 

 tot den ijsmuur openlaat. Dit is niet zoo zeer te danken aan de wer- 

 king van de warmte, die op de plaats der ijsvorming het ijs weeker 

 en losser maakt of wel geheel doet smelten, maar veeleer aan de magt 

 des winds en der stroomen. Aan alle zijden breidt zich rondom het 

 ijzig zuidpoolland een onmetelijke oceaan uit. Steekt nu de zuidewind 

 op, dan breekt hij de ijsvlakte, die zich aan den voet van den ijswal 

 heeft vastgezet, scheurt die aan harden en stuwt de ijsblokken steeds 

 verder naar het noorden, waar zij door de warmer temperatuur aan- 



