266 IETS OVER HET MIJNWEZEN EN DE MIJNWERKERS 



oppervlakkig te doorwandelen om overal de drukten te zien van 

 aanplanten, rooijen, hakken, zagen en vervoeren van het hout, ter- 

 wijl zich op ontelbare plaatsen aardhoopen vertoonen , waar de rook 

 uit kleine togtgaten zich eenen uitweg banende , het kolenbrandersbe- 

 drijf verraadt. Daartoe wordt meest de pijn- of denneboom (abies 

 excelsa) gebruikt ; na uitrooijing heeft eene nieuwe aanplanting plaats 

 en men rekent, dat een bosch om de 120 jaren geheel vernieuwd 

 wordt. Het beheer der bosschen staat , gelijk het geheele mijnwezen , 

 onder ambtenaars van den staat , houtvesters genoemd , die de onbruik- 

 baar geworden planken en balken , uit de mijnen teruggebragt, jaar- 

 lijks nog voor meer dan ƒ 70,000 verkoopen. 



De hoofdtak der industrie in den Hartz heeft alzoo drie hoofdaf- 

 deelingen: de bewerking van het lood en het zilver, die van het 

 ijzer en de houtteelt met al wat daartoe behoort; behoorende de be- 

 arbeiding der overige mijnstoffen minder tot het onderwerp van deze 

 beschouwing. Elke dier drie hoofdafdeelingen heeft haar eigen be- 

 stuur, hare afzonderlijke vereenigingen van werklieden en deze hebben 

 hunne afzonderlijke gewoonten, levenswijze en zeifs kleederdragt. Elke 

 maakt als het ware een afzonderlijken menschenstam uit met eene 

 inwendige vinrigting van het maatschappelijke leven en een huishoude- 

 lijk bestuur, dat sedert de middeleeuwen nagenoeg onveranderd ge- 

 bleven is. Ten grondslag strekt het beginsel, dat alles het eigen- 

 dom is van den staat en door dezen bestuurd en beheerd wordt; 

 mijnen, bosschen, smelterijen, in één woord, al wat op en onder den 

 grond is, behoort aan den souverein. Wel zijn de bergaderen bij 

 kavelingen afgestaan aan associatiën of afzonderlijke personen, maar 

 alles onder het opperbewind van den staat. Elke mijn in den Hartz 

 is verdeeld in 128 zoo te noemen' aandeelen , die den naam van 

 kuxen dragen ; die, welke zich in handen van bijzondere personen be- 

 vinden , kunnen, gelijk van zelf spreekt, weder tot in het oneindige 

 worden gesplitst, zoodat één aandeel niet zelden in duizende portiën 

 verdeeld is , die te zamen echter slechts één aandeel worden geacht 

 uit te maken. Deze aan bijzondere personen of corporatiën toebehoo- 

 rende aandeelen zijn onderworpen aan de kansen van winst of verlies, 

 met uitzondering van slechts vier in ieder 128fcal, die aan de steden 



