IN HET HARTZGEBERGTE. 



269 



lijke personen, aan handelsspeculanten overgelaten, dan zouden deze 

 er zich op beijveren om in den kortstmogelijken tijd de meestmoge- 

 lijke voordeden bijeen te scharen, en eene inhalige regering zou het 

 niet veel beter maken. Maar de Hannoversche heeft de mijnen van 

 den Hartz nooit aangemerkt als een middel tot verkwisting ; legde zij 

 er zich op toe om de mijnen in korten tijd uit te putten, dan zouden 

 er aanmerkelijke sommen in de schatkist vloeijen — maar dat wil men 

 niet. Ten voorbeelde strekke de mijn , die den eigenaardigen naam 

 Hülfe Gottes draagt. Bij uitbreiding der werkzaam heden zou zij ge- 

 makkelijk het vijfvoudige kunnen opleveren van de bijna ƒ 100,000, 

 die zij thans geeft; maar dan zou zij ook reeds na eenige jaren uit- 

 geput en eene menigte handen zouden zonder werk zijn. Aldus gaat 

 men , om deze uitdrukking te bezigen , zuinig om met hetgeen de 

 Hartz in den schoot der aarde bevat , ten einde er een matig , maar 

 des te langduriger genot van te hebben. In de behoeften van den 

 geheelen Hartz wordt door de schatten van den Hartz zelven voor- 

 zien ; de opbrengst der mijnen is toereikende tot het bezoldigen van 

 alle ambtenaren, toereikende tot het aanleggen en onderhouden van 

 wegen, smelterijen en wat dies meer zij, toereikende tot het onder- 

 houden, aanplanten en bearbeiden der bosschen, zoo tot het kolen- 

 branden als tot het werkhout in de mijngangen. Slechts éénmaal heeft 

 eene dwaze regering het beproefd om de Hartz-mijnen gelijk men het 

 noemde meer krachtdadig te exploiteren; het was gedurende de 

 Fransche overheersching en het kortstondig bestaan van het koningrijk 

 Westfalen; maar een verlicht Fransch bergbouw kundige, béron de 

 villofosse, wist de dwaze staatkunde te belezen, en nog wordt 's mans 

 naam met eerbied en liefde genoemd door den dankbaren landzaat. 



Het bestuur over den Hartz is toevertrouwd aan den mijnraad, die 

 een onbeperkt gezag uitoefent. Aan het hoofd van dien raad staat 

 een voorzitter, die de onmiddellijke vertegenwoordiger der kroon is. 

 Voorts heeft de mijnraad vijf leden ; een hunner is bijzonder belast 

 met het opzigt over die mijnen en smelterijen, welke lood, zilver en 

 koper leveren; een ander met al wat de ijzermijnen en ijzersmelterijen 

 betreft; de derde bestuurt het boschwezen ; de vierde heeft het bestuur 

 over het eigenlijk administrative en de vijfde eindelijk beslecht alle 



