272 IETS OVER HET MIJNWEZEN EN DE MIJNWERKERS 



houdend lood, koper of zink. Maar dat is nog niet alles. Onder de 

 brokken zilver- en looderts moeten die stukken bijeen gelegd worden , 

 welke ongeveer dezelfde verhouding van hetzelfde metaal hebben. 

 Dat is een zeer vervelend werk , vooral voor eenen levendigen knaap ; 

 maar het is noodzakelijk, er in ervaren te zijn, omdat het den grond- 

 slag uitmaakt van alle verdere bearbeiding der metalen. Eéne zaak 

 heeft inmiddels de knaap nog in zijn voordeel — hij verrigt zijn werk 

 in de opene lucht , met het gezigt op uitgestrekte valleijen of statige 

 bosschen, terwijl het ruischen van den wind door de hooge dennen 

 hem geestverheflend bezig houdt. 



Wanneer hij genoeg in het uitzoeken der ertsen gevorderd is, wordt 

 onze knaap nu gezonden naar de smelterijen Hutten), waar het erts wordt 

 gezuiverd en vatbaar gemaakt om gegoten te worden. Die smelterijen 

 staan in de valleijen langs eene beek of gegraven vaart, in welke het 

 afloopende water achtervolgens zijne diensten bewijst aan de verschillende 

 smelterijen, zoodat niet zelden onderscheidene smelterijen zich van de- 

 zelfde beek bedienen. Daar echter niet overal het natuurlijk stroomende 

 water voorhanden is , heeft men op vele plaatsen in den Hartz water- 

 bekkens gemaakt, door dijken of wallen omringd, in welke het water 

 wordt verzameld, dat de goedkoopste en daarom algemeen gebezigde 

 beweegkracht bij de onderscheidene werkzaamheden is. Met behulp 

 van het waterrad pompt men de mijnen droog, haalt men de ertsen 

 op, brengt men de stampmolens in beweging en verrigt, in één woord, 

 al die werkzaamheden, welke elders, waar men minder op onkosten 

 en brandstof behoeft te zien, door den stoom worden bewerkstelligd. 

 En bij het zuiveren van het erts vooral moet de grootst mogelijke 

 zuinigheid worden in acht genomen , daar de hoeveelheid metaal en 

 vooral metaal van waarde, zooals zilver, er dikwijls zoo uiterst gering 

 in is, dat de minste onachtzaamheid in het betrachten van spaarzaam- 

 heid al het voordeel zou doen verloren gaan. Uiterst eenvoudig is 

 dan ook het beginsel , waarop de geheele bewerking rust, namelijk 

 de ongelijke wederstandbieding in een loopend water van eene zwaar- 

 dere en eene ligtere zelfstandigheid , met andere woorden : het verschil 

 in gemakkelijk opheffen en medevoeren. De mijnstof wordt onder 

 water gedompeld, in eene buis, in welke onophoudelijk eene soort 



