IN HET HARTZGEBERGTE. 277 



weekloon tot bij de ƒ 10 klimmen, maar daarvan worden eenige 

 weinige centen ingehouden voor de mijnkas, die ook nog andere in- 

 komsten heeft. Het hoofdbeheer stort namelijk in die kas jaarlijks 

 voor elke mijn eene zekere som , afhankelijk van het aantal werk- 

 lieden, die er toe behooren, namelijk van ƒ 0.50 tot ƒ 1.50 in de drie 

 maanden 1 ) voor iederen werkman. Bovendien krijgt de kas de op- 

 brengst van die weinig beduidende ertsklompen ,, uit welke alleen dan 

 de geringe hoeveelheid metaal wordt afgezonderd , wanneer er over- 

 vloed van water is ; alsmede de opbrengst van boeten , geschenken 

 van den staat en van vreemdelingen, die de mijnen bezoeken, en der- 

 gelijke. Uit deze kas erlangt de mijnwerker in geval van ziekte of 

 verwonding kosteloos geneeskundige hulp en artsenijen,- terwijl hem, 

 indien de ziekte slechts 14 dagen duurt, zijn volle loon wordt uitbe- 

 taald. In geval van langeren duur ontvangt hij / 1.30 in de week 

 tot aan zijne herstelling of overlijden. Dit laatste weekgeld wordt 

 ook toegelegd aan den werkman , die buiten staat geraakt is tot den 

 arbeid. Bovendien wordt aan diegenen, welke in het genot van het 

 laatstgenoemde weekgeld van ƒ 1.30 getreden zijn, iets meer dan 20 

 cent in de week uitbetaald voor ieder zijner kinderen beneden de 14 

 jaren. Na zijnen dood bekomt zijne weduwe de helft. Deze voor- 

 zorgen zijn allerdoelmatigst en brengen veel toe tot verzachting 

 van het lot der mijnwerkers, dat wij ook buitendien van eene gansch 

 andere zijde beschouwen dan zij , die van der jeugd af niets anders 

 hebben gezien. 



De huisgezinnen der mijnwerkers zijn over het geheel niet zeer 

 talrijk en zelden zal men er aantreffen met meer dan drie kinderen. 

 Het cijfer der bevolking schrijdt dan ook in den Hartz minder voor- 

 waarts dan men bij zulke gunstige inrigtingen voor den werkman denken 

 zou. Verschillende oorzaken werken daartoe zamen. Inzonderheid 

 deze , dat geen manspersoon , wegens de wetten op de verpligte 

 krijgsdienst, voor zijn zevenentwintigste jaar in het huwelijk treden 

 kan. Elders zou zulk eene bepaling schromelijke gevolgen voor de 



') Ik heb deze geldsommen zoo na mogelijk in ronde cijfers van onze munt 

 uitgedrukt. 



1861. 18 



