280 IETS OVER HET MIJNWEZEN IN DEN HARTZ. 



behoeven, wat zou hij er mede uitvoeren? Hij verrigt zijn werk en 

 ontvangt zijn loon — ziedaar alles. Zal hij sparen? Waartoe? Voor 

 den kwaden dag ? Maar wat kwade dag zou hem verbeiden ? Aan 

 een armoedig leven, aan sobere spijze is hij gewoon. Wordt hij 

 ziek — hij ontvangt hulp en weekgeld. Wordt hij ongeschikt tot 

 zijn werk — hem toeft een weekgeld. Vooruitkomen kan hij niet. 

 Door inspanning van krachten zich ontscheuren aan zijn voortslepen 

 van het leven — het is voor hem een onbereikbaar iets. Waartoe 

 zou hij zich dan vermoeijen? Neen! het verwondert ons niet, dat 

 rust en stilte zijn hoogste genot zijn in de zestien uren, die hij in 

 zijne woning doorbrengt om straks weder den eentoonigen arbeid te 

 hervatten. Eentoonig — ja, ook dit bluscht zijnen geest uit, dat zich 

 nimmer eenige afwisseling voor zijnen blik vertoont. De landman 

 bearbeidt den ledigen akker en bezaait hem ; het koren komt op , 

 wast , en het uitwieden van het onkruid geeft afwisseling aan zijn be- 

 drijf; eene afwisseling, die voortduurt bij maaijen, inoogsten, dor- 

 senen. Maar de arme mijnwerker ziet ertsbrokken , niets dan ertsbrok- 

 ken , zijn leven lang , en dat in de sombere diepte der mijngangen — 

 gelukkig bij hem de houthakker in de dennebosschen , die ten minste 

 nog in de vrije natuur arbeidt. Eentoonig is zijn leven , eentoonig 

 zijn zelfs zijne uitspanningen. De geest wordt er bij uitgebluscht en 

 slechts de pijp tabak bewaart hem tegen eene eindelooze sluimering. 

 Men zij echter regtvaardig en wijte het niet aan 'slands regering, 

 dat zij zulk eene wezenloosheid bevordert door de wijze, waarop zij 

 de industrie in den Hartz bestuurt. Het is een vraagstuk, gemakke- 

 lijker op te werpen dan op te lossen , hoe men aan de arbeiders 

 in den Hartz een bestaan zal verschaffen , waarbij zij meer zelfstandig 

 worden in hun leven en handelen, zonder hen bloot te stellen aan ram- 

 pen en gevaren , bij welke onbarmhartig zou worden hetgeen hun onder 

 schijn van barmhartigheid gegeven werd. Maar al ware het dat zich 

 dit ingewikkelde vraagstuk in eenige regelen liet oplossen, dan nog 

 zou het er de plaats niet voor zijn in een tijdschrift, dat wel inleidt 

 tot de kennis der natuur en hare verschijnselen , maar geenszins ten 

 doel heeft zich te verdiepen in staathuishoudkundige beschouwingen. 



