330 DE WASFABRIKANTEN ONDER DE DIEREN. 



Dit stuk was echter zoo onregelmatig van vorm, dat het onmogelijk 

 vast kon staan. Zoodra een der hommels er op wilde klimmen, be- 

 gon het te waggelen. Deze wankelbaarheid verontrustte de hommels 

 blijkbaar zeer. Gewoon om zich op de cocons te plaatsen en daaraan, 

 zoo als de bijen zulks ook doen, hunne eigene ligchaamswarmte mede 

 te deelen, poogden zij zich ook thans van die taak te kwijten, maar 

 telkens begon het stuk, dat hunne jongen bevatte, te kantelen. Na 

 eenige vruchtelooze pogingen wendden zij eindelijk een vernuftig 

 hulpmiddel aan. Twee of drie hommels klauterden op het stuk, bogen 

 zich over den rand daarvan neder en sloegen toen hunne voorvoeten 

 in de tafel, waarop het stuk rustte, terwijl zij met hunne achterpooten 

 dit zelve vasthielden. In deze moeijelijke , gedwongen houding, waarin 

 zij beurtelings door andere hunner kameraden werden afgelost, bleven 

 deze trouwe diertjes drie dagen lang volharden. Op het einde van 

 dien tijd had zich, op eene dergelijke wijze als wij het straks bij de 

 honigbij zullen zien, onder de ringen van hun achterlijf eenige was 

 afgescheiden. Daarvan bedienden zij zich nu om onder het stuk 

 eenige kleine pilaartjes te bouwen, zoodat dit vast lag. Doch door 

 eenig toeval geraakten deze later weder van hunne plaats, en daar zij 

 nu geen was meer hadden om het ongeval te herstellen, namen zij 

 wederom hunue toevlugt tot hunne vroegere handelwijze om het stuk 

 vast te houden, totdat hüber, medelijden krijgende met de arme 

 diertjes, die zich zooveel vruchtelooze moeite gaven, het voorwerp 

 hunner zorg stevig op de tafel bevestigde. 



Teregt zeggen kirbv en spence, nadat zij dit geval verhaald heb- 

 ben: »Het is onmogelijk niet getroffen te worden door de overwe- 

 ging , dat dit hoogst opmerkelijk feit onverklaarbaar is , indien men 

 aanneemt, dat de insekten bij hunne handelingen slechts door een blind 

 instinkt worden gedreven. Hoe toch konden zij , indien zij niets dan 

 werktuigen waren, aldus voorzien hebben in een geval, hetwelk in 

 den natuurstaat vermoedelijk nooit aan tien nesten van hommels 

 overkwam sedert de schepping? Indien in dit voorbeeld de kleine 

 dieren niet geleid werden door redenering, welk verschil is er dan 

 tusschen rede en instinkt ? Hoe kon de knapste bouwmeester beter 

 de middelen aan het doel doen beantwoorden, — hoe het wankelend 



