346 DE WASFABRIKANTEN ONDER DE DIEREN. 



bijen hare was in zeldzame gevallen niet enkel tot het maken van 

 cellen aan, maar wanneer door eenig toeval eene of meer raten zijn 

 los geraakt , dan trachten zij dit door tusschengevoegde en verbindende 

 zuiltjes van was zooveel mogelijk te herstellen en verdere schade te 

 voorkomen. Indien evenwel iemand deze handeling nog niet als af- 

 doend bewijs voor het zelfbewust werken der bijen mogt willen laten 

 gelden, omdat de ondervinding leert, dat ook gekwetste dierlijke or- 

 ganen, b, v. gebroken beenderen, hersteld worden, zonder dat het 

 dier daarvan eenige bewustheid heeft, dan beproeve hij het volgende 

 te verklaren. 



Het is uit het vroeger gezegde gebleken, dat de bijen gewoonlijk 

 hare raten van boven naar beneden bouwen. Nu is het echter dui- 

 delijk, dat wanneer een houten korf, zonder van latjes voorzien te 

 zijn, van boven met glas gesloten is, de bijen daartegen hare raten 

 niet bevestigen kunnen. In zulk een geval beproeven zij dit ook zelfs 

 niet eens, maar beginnen tegen een der houten zijwanden aan te bou- 

 wen, waarbij derhalve de raten, instede van eene loodregte , eene min 

 of meer horizontale rigting verkrijgen, naar den tegenovergestelden 

 houten wand toe. Plaatst men dan op haren weg eene glasplaat of 

 eenige andere oppervlakte, die te glad is dan dat er de was aan 

 vastkleven kan, dan bouwen de bijen niet voort, totdat de raat daar- 

 tegen stuit, maar reeds eenigen tijd vroeger en op eenigen afstand van 

 daar beginnen zij de cellen op eene geheel ongewone wijze te ver- 

 vaardigen , in diervoege dat de raat zich ombuigt om den in den weg 

 gestelden hinderpaal heen. Door deze proef op verschillende manieren 

 te wijzigen, gelukte het aan huber door de bijen raten te doen bou- 

 wen met allerlei bogten, geheel in vorm afwijkende van die, welke 

 zij onder gewone omstandigheden vervaardigen. Het opmerkelijkst 

 hierin is voorzeker, dat zij de ongeschiktheid van glas om een be- 

 vestigingspunt aan te bieden, erkend hebben, zoo zelfs dat zij reeds 

 op eenigen afstand van zijne oppervlakte hare bouwmanier wijzigen. 

 In den natuurstaat toch leven de bijen in holten van boomen, en 

 daar kan haar noch glas, noch eenige andere in hardheid en gladheid 

 daarmede eenigzins overeenkomende stof ontmoeten. De bijen heb- 

 ben deze eerst en dan nog wel bij wijze van zeldzame uitzondering, 



