DE PAPIERFABRIKANTEN ONDER DE DIEREN. 377 



andere insekten, uit verschillende soorten van individu's. Men onder- 

 scheidt daarin tweederlei soort van wijfjes , namelijk groote en kleine, 

 verder geslachtloozen of werkwespen en eindelijk mannetjes. Er is 

 derhalve, wat de zamenstelling aangaat, vrij wat overeenstemming 

 tusschen eene bijen-, nog meer tusschen eene hommel- en eene wes- 

 penmaatschappij ; doch overigens levert zoowel de levenswijze als de 

 bouwkunst der laatsten groot verschil op met die der beide andere 

 geslachten van dieren. 



Eene bijenmaatschappij kan verscheidene jaren lang blijven voort- 

 bestaan ; niet zoo eene wespenmaatschappij; deze duurt, even trou- 

 wens als eene hommelmaatschappij , slechts eenige maanden. Wanneer 

 de winter zijne intrede doet, dan gaat zulk eene maatschappij te 

 gronde. Nagenoeg al de individu's , die haar zamenstelden , ster- 

 ven , en slechts een of eenige weinige der grootere wijfjes , die in 

 het najaar bevrucht zijn, blijven over om in het voorjaar eene of 

 meer nieuwe koloniën te stichten. 



De grondlegster van zulk eene kolonie is steeds eene enkele moe- 

 derwesp. Men zoude haar kunnen vergelijken met de koningin der 

 bijen, echter met dit belangrijk verschil, dat deze eene ware reine 

 fainéante is, wier eenige bezigheid in het eijerleggen bestaat, maar 

 die al het werk door den haar van den aanvang af vergezellenden 

 stoet van arbeidsters laat verrigten , terwijl daarentegen de moeder 

 eener wespenkolonie in den beginne geheel alleen is , zoodat zij zich 

 gedwongen ziet zelve al het werk te doen en eerst later daarin 

 ondersteuning vindt bij hare dochters, nadat deze den volwassen leef- 

 tijd hebben bereikt. 



Doch voordat zij deze hulp ondervindt, wat al zorgen en moeite 

 heeft de trouwe moeder zich niet reeds getroost! Welk een waar- 

 lijk herkulischen arbeid heeft zij reeds in hare eenzaamheid tot stand 

 gebragt ! Zij heeft een aantal cellen gebouwd , in elk daarvan een 

 eitje gelegd, er het noodige voedsel, voor den eersten levenstijd der 

 jonge dieren na hunne geboorte, bijgevoegd en dikwerf nog de geza- 

 menlijke cellen van een eigen hulsel van betrekkelijk gronten omvang 

 omgeven. Na eenige dagen wordt hare moederzorg voor het eerst 

 beloond. De uit de eijeren gekomen , aanvankelyk geheel hulpelooze , 



