386 DE PAPIERFABRIKANTEN ONDER DE DIEREN. 



welke tegen den tak grenst. Wanneer deze voltooid is, bestaat zij 

 uit eene raat, die onmiddellijk zamenhangt met de eerste grondlaag, 

 en uit den vloer der tweede raat, met eene opening in het midden. 

 Tegen dezen vloer wordt nu weder eene cellenlaag gebouwd en tevens 

 de vloer voor de derde raat. Zoo gaan de wespen steeds voort , hun 

 nest gestadig benedenwaarts vergrootende door aanvoeging van nieuwe 

 raten, die in zamenhang zijn met het hulsel zelf, dat derhalve ge- 

 lijktijdig en gelijkmatig met de raten aangroeit. De nog gladde bodem 

 van het nest, die het van onderen begrenst, is derhalve niets anders 

 dan een vloer , tegen welken aan nog cellen zouden gevoegd zijn ge- 

 worden, indien de kolonie met haar werk ware voortgegaan. Met 

 betrekking tot den aanleg van het nest zelf, kan men dus daaraan 

 eenen onbegrensden groei toekennen, daar er geene andere reden is 

 waarom het niet gestadig zoude vergroot worden, dan de dood of het 

 verdwijnen der arbeiders, die daaraan bouwen 1 ). 



De nesten van verscheidene andere soorten van wespen, alhoewel 

 in eenige bijzonderheden van hunnen bouw afwijkende van die van 

 Chartergus, kunnen toch tot denzelfden grondvorm worden teruggebragt. 

 Zoo die van het geslacht Tatua , welks nesten in uitwendigen vorm na 

 overeenstemmen met die van C. Chartarius, maar er zich van onder- 

 scheiden doordat elke kamer eene eigene zijdelingsche opening heeft, 



') H. de saussure verdeelt de nesten der wespen in twee klassen, die hij door 

 de namen van phragmocyttares en stélocyttarcs onderscheidt, welke men in onze 

 taal kan teruggeven door die van schotratigen en zuilratigen , welke aanduiden, dat de 

 raten hetzij (zooals bij Chartergus) zich als tusschenschotten vertoonen, die met de wanden 

 van het hulsel zamenhangen, of (zooals bij Yespa) met het hulsel niet dan op zeer 

 weinige punten, maar onderling door steeltjes of zuiltjes verbonden zijn. Hij onder- 

 scheidt verder nesten met onbegrensden en andere met begrensden groei en beschouwt 

 de eerste als beantwoordende aan zijne phragmocyttares en de tweede aan zijne stélo- 

 cyttares. Het schijnt mij echter toe , dat deze overeenkomst niet zoo volkomen is , 

 om beide benamingen als synoniemen te beschouwen, zooals de saussure doet. In- 

 derdaad erkent hij zelf (p. XCVIII) , dat de nesten van Yespa , zelfs nadat het hulsel 

 op ééne opening na, geheel gesloten is, nog vergroot worden, hetgeen niet anders 

 geschieden kan dan doordat de wespen de inwendige reeds gevormde lagen later weder 

 afbreken en de stof, waaruit deze bestaan, gebruiken om daarmede andere deelen van 

 het nest te bouwen. In den strengen zin des woords zijn er derhalve geene begrensde 

 wespennesten. Desniettemin is het waar, dat de groeiwijze van beide hoofdklassen 

 van nesten geheel verschillend is , en dat derhalve de daarop gegronde verdeeling vol- 

 komen natuurlijk moet genoemd worden. Yoor eene uitvoeriger beschouwing van dit 

 onderwerp is het echter hier de plaats niet. 



