34 ALBUM DER NATUUR. 



middellijn voorzien, waarvan de uileinden onderling en met een zeer gevoeli- 

 gen dikdradigen rheoskoop werden verbonden. Eene massa bismuth van om- 

 streeks 3 kilogram, in geschikten vorm gegoten en plotseling bij de polen des 

 magneets gebragt, liet evenwel het astatiek systeem des rheoskoops in vol- 

 komen rust. 



Over deze , tegen verwachting , zoo geheol negative uitkomst verwonderd , 

 begon de proefnemer te twijfelen aan de goede inrigting van zijn werktuig, 

 te denken dat misschien de geleiding , hetzij in de windingen om den mag- 

 neet of in die des rheoskoops ergens kon verbroken zijn. Om dit te beproe- 

 ven werd een klein ijzerstaafje van twee a drie duimen lang en omstreeks A 

 strepen dik met een der polen van den magneet in aanraking gebragt. Het 

 naaldsysleem sloeg daardoor met heftigheid tegen het stuilpennetje op 90° 

 niet alleen , maar de astasie was nu door den te sterken stroom zoo vermin- 

 derd , dat de slingerlijd nu omstreeks 2" bedroeg, in plaats van 12'', zoo als 

 een oogenblik te voren het geval was. Deze fout werd tijdelijk verholpen door 

 eene in de nabijheid des rheoskoops geplaatste magneelslaaf en nu onderzocht 

 men, hoe klein de massa ijzer wel wezen kon, die, met den magneet in aanra- 

 king gebragt , nog een merkbaren stroom in de omwindingen kon doen ontslaan. 

 Het bleek toen , dat een stukje ijzer van naauwelijks 1 decigram gewigt op 

 deze wijze nog een stroom opwekle, die in den rheoskoop eene afwijking van 

 meer dan 5° teweeg bragt. 



Als men dit leest , dan heeft het weinig opmerkenswaardigs. Maar als men 

 het ziet, dan is er niemand, die daarbij een kleinen uitroep van verbazing 

 kan weerhouden. De maagneetkracht toch ondergaat blijkbaar eene verande- 

 ring in den geheelen magneet, op het oogenblik dat deze door het stukje 

 ijzer wordt aangeraakt. Neemt men nu in aanmerking , dal de magneet eene 

 massa staal is, die bijna 16 kilogrammen weegt , dan moet men zich wel ver- 

 bazen over de doordringende werking, daarop uitgeoefend door zoo nietig 

 een stukje ijzer, waarvan het gewigt slechts T öo'ööó van dat des niagnecls 

 bedraagt. 



Jammer slechts , dat het bismuth niets deed. Ln. 



Spierzamentrekkingen der mechanische werkingen. — Hierover bevatten POG- 

 GENDORFS Annalen, bl. 159, een klein opstel, overgenomen uit sillimans 

 American Journal. Bij de algemeene verspreiding van die Annalen , ook in ons 

 vaderland , loopt men door een berigt over eenige daarin behandelde zaak in 

 dit Bijblad groot gevaar den lezer te onderhouden over iets, dat hij reeds 

 weel. Maar het hier aangeduide onderwerp mag opmerkelijk worden geacht, 

 niet slechts voor hem, die in de eigenlijke physika belang stelt en dus het 



