WETENSCHAPPELIJK BIJBLA1). 



Kiezelschalige Foraminiferen. — Het was reeds lang bekend , dat de dieren , 

 welke de groote klasse der Rhizopoden vormen , dan eens naakt zijn (1>. v. 

 Actinophrys) , dun weder een hulsel bezitten , en dat dit laatste bij sommigen 

 (b. v. Gromia) lederachtig , bij andere (b. v. Difflugia) uit zandkorreltjes zamen- 

 g' i steld is, bij nog andere (Polychtina en Acanthometra , de Rhizopoda radiolaria 

 van joh. müllf-J?) uit kiezelzuur bestaat , terwijl wederom vele andere eene 

 schaal uit koolzuren kalk bestaande bezitten. 



Tot voor weinige jaren meende men , dat het laatste gold van alle Forami- 

 niferen of Polylhalamiën , en deze benamingen werden zelfs als synoniem met 

 die van kalkschalige Rhizopoden beschouwd , toen het eerst MAX SCHULTZE 

 (müller's Archiv , 1855, s. 171) twee levende species (zijne Polymorphina 

 siïtcea en Nonionina silicea) ontdekte, welker schaal voor een groot deel uit 

 kiezelzuur gevormd is, en later ook PARKER en JONES (Ann. of nat. hist. , 

 1859, s. 347) eene kiezelschalige Rotalide vonden, waaraan zij den geslachts- 

 naam Trochammlna gaven. 



Thans heeft REUSS door een zeer omvangrijk onderzoek aangetoond, dat 

 deze gevallen geenszins als zeldzame uitzonderingen te beschouwen zijn , maar 

 dat integendeel de schalen van honderde soorten van Foraminiferen gedeelte- 

 lijk uit kiezelzuur beslaan. 



Steeds echter maakt ook koolzure kalk daarvan een bestanddeel uit, doch in 

 zeer verschillende mate. Eenige schalen vertoonen, met zuren behandeld, eene 

 sterke opbruising , en daarna blijft slechts eene geringe hoeveelheid kiezelzuur 

 als poeder terug , bij andere (b. v. Textilaria carinata d'orb.) is deze hoeveel- 

 heid grooter; bij nog andere (b. v. Litaola nautiloidea) is de gasontwikkeling 

 gering, en het overblijvend kiezelzuur behoudt nog min of meer den vorm der 

 schaal , maar valt reeds bij geringe drukking lot een poeder uiteen. Eindelijk 

 zijn er ook {Bulima variabilis D'orb. , B. Presli RSS. , Dentallna foetidissima 

 kss. en meer andere), waarvan de schaal, na met een zuur behandeld te zijn , 

 bijna onveranderd overblijft en zich slechts met moeite laat verbrijzelen. Zij 

 vertoont zich dan onder het mikroskoop alleen lijn poreus. Al deze ver- 

 1861. 6 



