WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 43 



Zulk een gemeenschappelijk of, gelijk hij het noemt, koloniaal zenuwstelsel 

 is nu onlangs ontdekt door FRITZ muller bij eene soort van Serialaria, 

 levende in de zee van Santa Catharina , en waaraan hij den naam van Serialaria 

 Coutinhii heeft gegeven. 



Deze soort is voor de waarneming van dit koloniaal zenuwstelsel beter ge- 

 schikt dan het meerendeel der overige Bryozoa, uit hoofde van de groote 

 doorschijnendheid en betrekkelijk aanzienlijke lengte tier leden, welke den stok 

 zamenstellen. Hij heeft daarvan eene beschrijving , vergezeld van uitvoerige 

 afbeeldingen, gegeven in het Archiv für Naturgeschichte , 1860, H. IV, p . 311. 

 Wij kunnen hem hier in de door hem medegedeelde bijzonderheden niet vol- 

 gen. Hij zelf vat de uitkomsten van zijn onderzoek kortelijk in de volgende 

 woorden zamen : 



»Het zenuwstelsel van eiken tak bestaat : 1° uit een aan den oorsprong 

 daarvan gelegen aanzienlijk ganglion , 2° uit eenen van daar uitgaanden ze- 

 nuwstam , welke door den geheelen tak heenloopt en zich aan zijn boveneinde 

 in takken splitst, die zich begeven naar de afzonderlijke stengelleden, 3° uit 

 een rijke zenuwvlecht, die op den zoo even genoemden stam gelegen is en 

 deze ganglia , evenals ook de ganglia der individuele dieren onderling ver- 

 bindt." Hg. 



De werking van gassen en dampen op warmtestralen. — Voor een paar maan- 

 den heeft TUNDALL in de Royal Institulion te Londen eene voordragt over dit 

 onderwerp gehouden , waarvan wij hier de hoofdtrekken in korte woorden 

 zullen trachten terug te geven. 



Het werktuig, dat T. voor zijne onderzoekingen bezigde, bestond uit de 

 volgende deelen : 1°. Een koperen cubus met steeds kokend gehouden water 

 gevuld, waarvan de eene wand, met lampzwart bedekt, de warmtestralen le- 

 verde. 2°. Eene koperen buis, omstreeks 6 centimeters wijd en ruim 1,2 

 meter lang , die aan het eene eind door eene plaat steenzout luchtdigt gesloten 

 is. Aan het andere eind is deze buis op dezelfde wijze verbonden aan den 

 eerstgenoemden cubus. Op eenigen afstand van diens wand is in de buis eene 

 tweede plaat steenzout luchtdigt bevestigd; de ruimte tusschen deze en den 

 stralenden wand wordt steeds luchtledig gehouden en de buis op deze plaats 

 door een waterstroompje in eene ringvormige ruimte daaromheen steeds ver- 

 koeld , om eene mededeeling van warmte naar het andere einde der buis te 

 voorkomen. 3°. Een gewoon Melloni-apparaat met galvanometer. Het ther- 

 mo-eleklrisch batterijtje van dezen toestel was, niet zooals gewoonlijk, slechts 

 aan ééne zijde , maar aan beide zijden van kegelvormige reflectoren voorzien. 

 Een van dezen vangt de warmtestralen op, die, van den onder 1 beschreven 



