WETENSCHAPPELIJK BUBLAü. 81 



tijdschrift door hem zijn beschreven. Zijne methode is die van COULOMB: hij 

 laat eene cirkelvormige schijf, die in haar midden aan een veerkrachtigen 

 draad horizontaal is bevestigd , in haar eigen vlak door de torsie van den 

 draad slingerende bewegingen maken , terwijl zij gedompeld is in de vloeistof, 

 wier wrijvingscoëfficient hij bepalen wil. Uit het opvolgend afnemen der slin- 

 gerwijdte van eenig punt der schijf in eenen bepaalden tijd laat zich die wrij- 

 vingscoëfficient nu berekenen. Op deze wijze heeft hij die coëfficiënt bepaald 

 bij verschillende vloeistoffen voor de wrijving der deelen van eene zelfde 

 vloeistof tegen elkaar (inwendige wrijving) en voor die der deelen van eene 

 vloeistof tegen die van eene andere (uitwendige wrijving). Voor zijne nume- 

 rische uitkomsten naar de verhandeling zelve verwijzende , omdat de mede- 

 deeling daarvan, zou zij doeltreffend zijn, te veel ruimte zou beslaan, ver- 

 melden wij hier alleen de daaruit afgeleide gevolgen, die op zich zelf van 

 belang zijn. 



De inwendige wrijving der vloeistoffen neemt af met de verhooging der 

 temperatuur. 



Water en oplossingen van zouten in water hebben eene veel geringere 

 wrijving dan olie. 



De wrijving in zoutoplossingen is bij sommige grooter, bij sommige kleiner 

 dan die in gedestilleerd water. Bronwater heeft eene geringere wrijving dan 

 rivierwater en dit weder eene mindere dan gedestilleerd water. 



De wrijving in dampkringslucht is veel grooter dan men dit, hare zoo ge- 

 ringe diglheid in aanmerking genomen, zou verwachten. Die wrijving is slechts 

 ongeveer veertigmaal kleiner dan die in water. De aanwezigheid van water- 

 damp in de lucht schijnt de wrijving daarin te verminderen. 



Ln. 



Duur en wezen van den ontladingsstroom eener leidsche flesch. — Hierover 

 heeft FEDDERSEN, te Leipzig, zeer belangrijke proefnemingen gedaan (Ibid., 

 pag. 437 en v.). Het apparaat, dat hij bezigde, was ingerigt ongeveer als dat 

 't welk door WHEATSTONE vroeger voor dergelijke onderzoekingen was aange- 

 wend en bestond hoofdzakelijk uit twee deelen: een spiegel, die in een vlak, 

 regthoekig op het zijne, snel kon gedraaid worden (maximum der snelheid on- 

 geveer 100 omgangen in de seconde) , en een daarvóór geplaatst vonkentoestel. 

 Slechts was deze spiegel niet, zooals bij wheatstone, vlak, maar hol, en F. 

 nam dan ook het beeld der vonk niet subjectief in den spiegel , maar objectief 

 op een daarvoor geplaatst mat glas waar. Niet het minst belangrijke in zijne 

 verhandeling is het overzigt , dat hij geeft van de wijze , waarop men zich 

 het verloop der verschijnselen in den geleider, waardoor de ontlading cener 

 1861. 11 



