JOHANNES SWAMMERDAM. 



EEN LEVENSSCHETS, 



DOOR 



P. HARTING. 



De beeldtenis l , welke dit opstel vergezelt , is die van een man die 

 zich diep ellendig voelt, voor wien het leven een last is geworden. 



1 De authenticiteit van dit portret is niet boven elke bedenking verheven. Het is, in 

 verkleinden maatstaf, gecopieerd naar eerie lithographie, voor eenige jaren door berg- 

 haus te Leiden vervaardigd naar eene teekeiiing van J. stolker, die vroeger deel uit- 

 maakte van de verzaineliug van ploos van amstel en thans in het bezit is van Dr. A. 

 van der willigen, vroeger te Haarlem, thaus te Rheden woouachtig. Zij is, voor zoo 

 ver mij bekend is, de eenige uit ouderen tijd afkomstige beeldtenis van swammerdam. 

 Zeer tot mijn leedwezen heeft de treurige gezondheidstoestand des eigenaars mij verhin- 

 derd deze afbeelding zelf te zien. Volgens de daarnaar gemaakte lithographie zoude rem- 

 brandt de oorspronkelijke schilder van het portret zijn, en ook Mevrouw van der wil- 

 ligen heeft de vriendelijkheid gehad mij mede te deelen, dat het Rembr. Pinxit wer- 

 kelijk op de teekening voorkomt. C. vosmaer (in zijn rembrandt harmens van run, 

 sa vie et zes oeuvres, p. 315 en 499) vermeldt hetzelfde. Op zich zelf is het ook vol- 

 strekt niet onwaarschijnlijk dat rembrandt een portret van swammerdam heeft gemaakt, 

 want schier alle toen in Amsterdam levende, eenigzins bekende Medicinae doctores zijn 

 door rembrandt geportretteerd; maar toch mag men het betwijfelen of juist dit portret 

 van rembrandt afkomstig kan zijn. Dat de schilder of teekenaar, — wie dan ook, — 

 swammerdam heeft willen voorstellen, blijkt uit de attributen. Aan den wand hangt eene 

 plaat, voorstellende het hart met zijne groote vaten en de longen, blijkbaar eeue toe- 

 speling op het onderwerp zijner doctorale dissertatie, en in zijn liukerhand houdt hij het 

 manuscript van zijne Ephemeri vita. Maar rembrandt overleed reeds den 8 October 1C69, 

 en de Ephemeri vita verscheen eerst in 1G75I Nu zoude men wel is waar kunnen aan- 



