JOHAKNES SWAMMERDAM. 7 



"Wat echter voorzeker niet minder voordeelig is geweest voor de 

 wetenschappelijke vorming van swammerdam , gedurende zijn verblijf 

 aan de hoogeschool, was, dat hij onder zijne medestudenten twee 

 gelijk gezinde vrienden vond, die beiden zich beroemd hebben gemaakt 

 door gewichtige ontdekkingen op het gebied der anatomie. 



Die beide vrienden waren de Deen nicolaus steno ' en de te Schoon- 

 hoven in 1641 geboren reynier de graaf 2 . Met den eersten bleef hij 

 tot aan zijnen dood in vriendschappelijke betrekking. Van den tweeden 

 scheidde hem later een onzalige twist, dien wij te zijner plaatse 

 zullen vermelden. 



Na een tweejarig verblijf aan de akademie werd onze swammer- 

 dam bevorderd tot candidaat in de geneeskunde. Toen begaf hij 



de meeste levensverschijuselen langs den cheraischen weg wilde verklaren, vóór dat nog 

 eene chemie bestond. 



1 Naar steno draagt nog de uitlozingsbuis der wangspeekselklier haar naam. Deze was 

 echter niet door hem ontdekt, maar door gerard blaes of blasius, professor in de 

 geneeskunde te Amsterdam. Deze toonde haar aan steno , die haar het eerst beschreef. 

 Bovendieu deed hij vele onderzoekingen over de werking der spieren , welker beteekenis 

 eigenlijk eerst door hem in het rechte licht is gesteld. Hij had een zeer avontuurlijken 

 levensloop. Gedurende zijn verblijf te Parijs, zocht bossuet hem tot het katholieke ge- 

 loof over te halen. Toen weerstond hij nog, maar in 1669 te Florence zijnde, waar 

 hij lid was van de Academia del cimento , ging hij tot de roomsche kerk over. Drie 

 jaren later werd hij professor iu de anatomie te Kopenhagen. Doch zijne verandering 

 van geloof berokkende hem onaangenaamheden. Hij keerde toen naar Toscane terug, en 

 werd door den groothertog Cosmus III aangesteld tot gouverneur van zijn zoon. Hier 

 werd hij priester, en zelfs tot bisschop in partibus beuoemd. Later hield hij zich op 

 te Hanover en te Schwerin in Meckelenburg , in welke laatstgenoemde plaats hij in 

 1686 overleed. Dat het hem met zijnen overgang tot het katholicisme ernst was, blijkt 

 uit verscheidene theologische werken , die hij op het laatst van zijn leven schreef. Ik 

 vermeld dit hier opzettelijk, omdat men het wel als waarschijnlijk mag aannemen, dat 

 er tusschen steno en swammerdam, toen zij als studenten te Leiden te samen ver- 

 keerdeu, dikwijls godsdienstige vraagstukken zullen besproken zijn, en dat die gesprekken 

 bij swammerdam eenen indruk zullen hebbeu achtergelaten , die medegewerkt heeft tot 

 het doen ontstaan zijner latere godsdienstige dweepcrij. 



3 De voornaamste ontdekking van de graaf bestaat in die der naar hem genoemde 

 folliculi van het ovarium , die voor de eieren werden gehouden, totdat von baer in 

 1827 het veel kleinere ware zoogdieren-ei binnen iu den folliculus ontdekte. Hij deed 

 bovendien verscheidene andere merkwaardige anatomische onderzoekingen, en zoude waar- 

 schijnlijk sylvius als hoogleeraar zijn opgevolgd, indien hij niet katholiek was geweest. 

 Na den graad van Medicinae doctor te Angers te hebben verkregen, vestigde hij zich 

 te Delft, maar overleed daar reeds in 1673, pas twee-en-dertig jaren oud. 



