10 JOHANNES SWAMMERDAM. 



1667. Het onderwerp der door hem verdedigde dissertatie was : de Adem- 

 haling. ' Swammerdam beschreef daarin de ademhalings-werktuigen en 

 de wijze van ademhaling van den mensch en van andere zoogdieren, 

 waaronder ook de vleermuizen; voorts van de vogels, de slangen, 

 de kikvorschen , de insekten , de op het land en in het zoete water 

 levende slakken , en deed dit op eene wijze die duidelijk bewijst hoe 

 hij alles wat hij mededeelt door eigen oogen gezien en getracht heeft, 

 zoowel door waarneming als langs den weg der proefneming, het toen 

 ten tijde nog zeer duistere vraagstuk der ademhaling tot meerdere 

 klaarheid te brengen. Werkelijk is hem dit ook in menig opzicht gelukt , 

 ofschoon het van zelf spreekt dat men ten aanzien van de physiologische 

 beteekenis der ademhaling daarin de denkbeelden van zijnen tijd , bepaal- 

 delijk die van zijnen leermeester sylvjüs, die alle levens verschijnselen 

 door gisting verklaarde , terugvindt. 



Tot hiertoe was het leven van swammerdam voorspoedig geweest. 

 Hij was thans dertig jaren oud en vertrok weder naar Amsterdam , 

 waar hij bij zijnen vader inwoonde. Natuurlijk verwachtte deze dat zijn 

 zoon , aan wiens opvoeding hij veel geld had ten koste gelegd , nu ook 

 trachten zoude door het uitoefenen der medische praktijk in zijn eigen 

 onderhoud te voorzien. Doch die verwachting zoude niet vervuld worden. 

 Nog in hetzelfde jaar werd de jonge swammerdam door een hardnekkige 

 derdedaagsche koorts aangetast, waardoor hij zoo verzwakte en ver- 

 magerde , dat hij tot elke inspanning buiten staat was. Maar ook , toen 

 eindelijk de koortsen hadden opgehouden , kon hij nog niet besluiten 

 zich op de praktijk toeteleggen. Zoodra zijne krachten het hem eenig- 

 zins veroorloofden , begaf hij zich weder tot zijne geliefde onderzoekin- 

 gen aangaande het maaksel der lagere dieren, en aan het vervaardigen 

 van anatomische praeparaten. 



Zoo vond hem in 1668 de hertog van Toscane, toen deze ons land 

 bezocht en bij swammerdam werd binnengeleid door diens ouden vriend 

 en beschermer thevenot. De hertog, reeds door dezen en door steno 

 bekend met de groote verdiensten van swammerdam, was hoogst inge- 

 nomen met al wat hij bij hem zag en bood hem aan zijne verzameling 



1 Tractatus Physico-Anatotnico-Medicus de respiratione usuque pulmonum. Voor- 

 aan is een brief tot opdracht aan thevenot geplaatst. De eerste uitgave, die van 1667, 

 verscheen, volgens boekhaave, bij de gansbeeken. De door mij geraadpleegde uitgave 

 is vaa 1679, bij joh. van der linden te Leiden. Het schijnt echter dat deze geen 

 nieuwe druk, maar alleen een uitgave met een nieuw titelblad is geweest. 



