14 JOHANNES SWAMMERDAM. 



rekent) , ondergaan dus geene gedaantewisseling. Andere insekten (b. v. 

 sprinkhanen , waterjuffers , glazenmakers , kakkerlakken enz.) treden bij 

 elke vervelling iets veranderd uit de afgeworpen huid naar buiten. Zij 

 verkrijgen allengs vleugels, die bij de laatste vervelling geheel ontplooid 

 worden. Men is gewoon dit eene onvolkomene gedaantewisseling te noemen. 

 Nog andere insekten eindelijk, gelijk vlinders, kevers, bijen, mieren, 

 verpoppen zich , alvorens de laatste vervelling te ondergaan en uit de 

 pophuid treedt het gevleugelde insekt na eenigen tijd te voorschijn. 

 Dit noemt men de volkomen gedaantewisseling. Swammerdam nu, uit- 

 gaande van zijn rijke ervaring, waarbij hij een zeer groot aantal van 

 insekten ' in hunne opvolgende levenstoestanden had gadegeslagen en 

 onderzocht , grondde hierop de eerste verdeeling der insekten in orden ; 

 en dat hij tot op zekere hoogte 2 juist gezien had, blijkt daaruit dat 

 ook nog in den tegenwoordigen tijd, nu het getal der bekende insekten 

 meer dan het tienvoudige bedraagt dergenen, welke swammerdam kende, 

 alle onder zijne vier orden zouden kunnen gerangschikt worden. 3 Hij 

 zelf had dit voorspeld, zeggende: 4 "Ondertusschen soo wenschen wy 

 wel eens een dierken te sien , dat buyten onse vier voorgestelde orderen 

 van veranderingen sou wesen : want indien de reden eenigsins kan gelden , 

 soo dunkt het ons niet mogelijk te syn, dat ymant het selve soude 

 kunnen aanwysen." Voorzigtiglijk voegt hij er echter bij : "Dan de tijd 



1 Toen swammerdam zijne Historici insectorum generalis uitgaf, bezat hij (zie p. 

 168) omtrent 1200 soorten van insekten , waaronder zeer vele in hunne verschillen de 

 toestanden ; een voor dien tijd buitengewoon groot aantal. Later is dit getal nog zeer 

 door hem vermeerderd. Boerhaave (1. c. F. 2) verhaalt dat hij eenige jaren later bij 

 de 3000 soorten in zijne verzameling bezat. Mouefet had er omstreeks 600 , goedaerdt 

 144 vermeld, waaronder nog verscheidene wormen. 



3 Swammerdam nam vier orden aan: de eerste omvatte alle insekten zonder gedaante- 

 wisseling; de taeede die met eene onvolkomen gedaantewisseling; de derde die, bij 

 welke de gedaantewisseling volkomen is , maar waar aan de nop reeds uitwendig de 

 plaats der deelen van het volkomen iusekt te zien is ; de vierde eindelijk, die insekten 

 (vele Diptera) , die wel eene volkomen gedaantewisseling ondergaan, maar waar de pop 

 nog binnen de larvenhuid besloten ligt. Alleen door het opstellen deze vierde orde wer- 

 den vormen, die overigens bij elkander behoorden, gescheiden. Maar de kenmerken zij oer 

 drie eerste orden treden ook in alle nieuwere stelsels op den voorgrond. 



3 Tenzij meu diegene uitzondere welke eene zoogenaamde regressieve metaniorphose 

 ondergaan. Deze, die vooral bij sommige Crustaceën voorkomt, was aan swammerdam 

 onbekend. 



4 Mist. iris. getier, p. 166, 



