16 JOHANNES SWAMMERDAM, 



hebben aangenomen , doch zijn vader , vreezende , en niet zonder reden , 

 dat hij dan geheel voor de praktijk verloren zoude zijn, verbood hem 

 dit ten stelligste. In plaats van naar thevenot te gaan, keerde swam- 

 merdam weder naar Amsterdam terug, waar zijn vader hem gebruikte 

 om zijn kabinet te rangschikken en te catalogiseeren , eene gedwongen 

 bezigheid, waarvoor hij geen den minsten lust gevoelde en waarover 

 hij zich telkens aan zijne vrienden beklaagde. Slechts van tijd tot tijd 

 vond hij gelegenheid tot eigene onderzoekingen; zoo o. a. tot ontleding 

 van verschillende visschen. Vooral de pylorus-aanhangsels, die hij, 

 trouwens, gelijk later gebleken is, ten onrechte, voor de buikspeeksel- 

 klier hield, werden door hem onderzocht en beschreven '. 



Dat swammerdam zich onder zulke omstandigheden niet gelukkig 

 gevoelde, spreekt van zelf. Ook zijne gemoedsstemming ondervond den 

 invloed daarvan. Hij was ontevreden met zich zelven en met anderen. 

 Dit openbaarde zich ook in hetgeen hij in dien tijd schreef, vooral in 

 een twist-geschrift tegen zijn vroegeren akademie-vriend reynier de 

 graaf, waarin hij dezen de prioriteit van verscheidene ontdekkingen 

 betwistte en hem met ronde woorden verweet van met vreemde veeren 

 te pronken {alienis plumis opus erat , quibus sese exornaret). Het is hier 

 de plaats niet om in eene nadere beschouwing te treden van dit in 

 vele opzichten merkwaardige geschrift 2 , dat hij , met een opdracht 

 aan de koninklijke sociëteit te London, in Mei 1672 uitgaf. Genoeg 

 zij het hier te vermelden, dat het een allernoodlottigst gevolg had. 

 De graaf trok zich dezen twist zoo aan, dat hij er ziek van werd en 

 in het volgende jaar (1673) op twee-en-dertigjarigen leeftijd stierf 3 . 



In hetzelfde jaar, waarin de graaf zijnen te vroegen dood vond, 



1 In het tweede in 1673 verschenen deel der geschriften, van het reeds genoemde 

 Collegium privatutn amstelodamense. 



- Miraculum Naturae , site uteri mulielris fabrica. De over deze zaak gevoerde 

 hriefwisseling tusschen swammekdam en de graaf vindt men in des laatsten Opera 

 omnia, na zijn dood te Leiden in 1677 in het licht verschenen. Dr. a. van der boon 

 heeft in zijne in 1849 door het Prov. Utrechtsch Genootschap bekroonde prijsverhandeling : 

 Geschiedenis der ontdekkingen in de ontleedkunde van den mensch , gedaan in de 

 Noordelijke Nederlanden , bl. 50 en volg. , een overzicht van deze polemiek gegeven. 



3 Boerhaave maakt hiervan geen gewag, maar leeuwenhoek vermeldt het in eeaen 

 brief aan george garden, te vinden in het 44e vervolg, p. 670. Het schijnt zelfs uit 

 de trouwens eeuigzins onduidelijke woorden, waarmede leeuwenhoek dit mededeelt, 

 te blijken, dat de graaf en swammerdam ten huize van leeuwenhoek eenen erustigen 

 Woordentwist hebben gehad, en dat kort daarop de ziekte van DE graaf gevolgd is. 



