18 JOHANNES SWAMMERDAM. 



hier te lande was zekere jan tielens, een Arasterdamch koopman. 

 Deze was al sedert lang met swammerdam bevriend, en door zijne 

 bemiddeling kwam deze met antoinette bourignon in briefwisseling. 

 Die briefwisseling begon in April 1673 en werd in de eerstvolgende 

 jaren van beide zijden getrouw voortgezet. Welken invloed zij op den 



in vele opzichten gevoeleus koesterende en bij anderen aankweekende , die in strijd waren 

 met de katholieke kerkleer, heeft zich nooit aan eenig ander kerkgenootschap aange- 

 sloten. Hare godsdienstige dweeperij en geloof aan visioenen en ingevingen openbaarde 

 zich toen zij den huwbaren leeftijd had bereikt, en gaf aanleiding tot veel strijd met 

 haren vader die haar tot een huwelijk wilde dwingen. Zij ontvluchtte het ouderlijk huis 

 en wilde een kluizenaarsleven leiden. Dit deed zij ook werkelijk een tijdlang en werd 

 als eene heilige vereerd; maar hare openbaringen maakten haar de Jezuiten tot vijanden. 

 Na haars vaders dood in 1648 stichtte zij eene inrichting voor arme kinderen , maar 

 deze moest in 1661 op bevel van den magistraat worden opgeheven, omdat, zooals het 

 heette, al de kiuderen met den duivel in verbond stonden. Toen zwierf zij, vervolgd 

 door de Jezuiten, van stad tot stad, van Rijssel naar Gent, van Gent naar Mechelen. 

 Hier maakte zij kennis met deu pastoor CHRrsxiAEN de cort, een volgeling van jan- 

 senius, die weldra haar ijverigste aanhanger werd en eenige harer schriften beeft uit- 

 gegeven. Deze verschenen deels in het fransch, deels in het duitsch , deels in het hol- 

 landsch. Het eerste deel, '"''Het Licht schijnende in de Duisternissen, verscheen te 

 Amsterdam in 1669. Hier had zij zich omstreeks 1668 gevestigd, ter ontvluchting van 

 de baar vervolgende katholieke geestelijken. Doch zij vond te Amsterdam evenmin rust. 

 Daar zij zich bij geen der bestaande kerkgenootschappen aansloot, maar integendeel 

 verklaarde dat in geen enkel het ware christendom meer te vinden was, maakte zij zich 

 allen tot vijand. Zij vreesde zelfs , te recht of te onrecht , voor haar leven en vluchtte 

 naar Haarlem. Intusschen was haar vriend de cort in 1669 gestorven. Deze had haar 

 tot erfgenaam gemaakt van eenige goederen , die hij bezat op het eiland Nordstrand , 

 gelegen op de kust van Sleeswijk. Daarheen besloot zij in 1671 zich te begeven, doch 

 het eigendom daarop werd haar betwist , en om die reden vestigde zij zich aanvankelijk te 

 Hnsnm in Holstein. Doch ook hier mocht zij niet verblijven. De lutersche geestelijkheid hitste 

 het volk tegen haar op , zoodat het gemeen zelfs een aanval op hare woning deed. Toen 

 begaf zij zich naar Plensburg, maar ook hier kwam alles in oproer op het bericht harer 

 aankomst, en zij ging weder heimelijk naar Husum terug, waar zij zich verborgen hield. 

 In 1676 kwam zij te Hamburg aan, hopende aldaar een rustig leven te kunnen leiden, 

 maar nauwlijks was het bekeud geworden dat zij daar was , of de vervolgingen begon- 

 nen op nieuw. Zij moest weder vluchten, na zich een poos op een dakkamertje ver- 

 scholen te hebben gehouden. In 1677 vinden wij haar op de heerlijkheid Lutzburch in 

 Oost-Friesland, welks heer haa" genegen was. Hier genoot zij een tijdlang rust en 

 richtte er een gasthuis op. Maar eerlang werden aanklachten uit Hamburg tegen haar 

 ingediend. Nogmaals moest zij de vlucht nemen , ging eerst naar Embdeu , vervolgens 

 naar Franeker eu eindigde daar haar veelbewogen leven den 30 October 1680. 



