22 JOHANNES SWAMMERDAM. 



staat. Hij besloot zijne verzameling, de vrucht van zestienjarigen arbeid , 

 te gelde te maken en wendde zich daartoe in de eerste plaats tot zijnen 

 ouden vriend en beschermer thevenot. Deze trachtte hem hierin be- 

 hulpzaam te zijn, doch vruchteloos. Er boden zich geen koopers aan. 

 Hij schreef toen aan steno , met verzoek den hertog van Toscane , 

 die vroeger zooveel belangstelling in zijne verzameling getoond had, te 

 bewegen, dezen voor een redelijken prijs te koopen. Steno voldeed aan 

 dien last niet alleen, maar deed hem ook namens den hertog een zeer 

 voordeelig voorstel , doch onder ééne voorwaarde : swammerdam zelf moest 

 overkomen en het katholieke geloof aannemen. Men begrijpt , dat deze 

 het voorstel met verontwaardiging afwees. 



In zijne hulpelooze radeloosheid nam hij nu zijne toevlucht tot antoi- 

 nette bourignon. Met haar verlof begaf hij zich tot haar in Holstein. Eeeds 

 had deze echter door hare leer eenen hevigen tegenstand verwekt bij de 

 luthersche predikanten aldaar. Kort na de aankomst van swammerdam , op 

 30 September 1675 , ontving zijne vriendin bevel Holstein te verlaten. Met 

 nog een ander harer volgelingen, begaf zich swammerdam toen naar Kopen- 

 hagen, om van den Deenschen koning verlof voor antoinette te vragen, 

 zich daar te vestigen. Dit verlof werd echter geweigerd , en in Juni van 

 het volgende jaar begaf swammerdam zich weder naar zijne vaderstad. 

 Doch in dien tusschentijd was zijne zuster gehuwd , en zijn vader had 

 zijn eigen huishouden opgebroken en zijn intrek genomen ten huize van 

 zijn dochter en schoonzoon. Voor den zoon, dien allen als verloren be- 

 schouwden, was daar geen plaats; zijn vader legde hem een jaarlijksch 

 inkomen van 20Ö gulden toe, onder voorwaarde dat hij voortaan ge- 

 heel voor zich zelven zoude zorgen. Toen herinnerde zich swammerdam 

 dat hij veel vriendschap had ondervonden van den heer van ort, heer 

 van Nieuwenrode , Breukelen , enz. , hoe hij vroeger herhaaldelijk op 

 diens buitenplaats met groote voorkomenheid ontvangen was , hoe die 

 heer hem zelfs herhaaldelijk had uitgenoodigd , zijnen intrek daar te 

 nemen, om zich naar hartelust aan zijne liefhebberij over te geven. 

 Vroeger had hij dit afgeslagen; nu verzocht hij het als een gunst. 

 Maar de man die dit verzoek deed was niet meer dezelfde als die de 

 uitnoodiging had ontvangen. Hij was een droefgeestige dweeper gewor- 

 den, een mijmeraar, ontevreden met zich zelven en met anderen, van 

 wien men in het minst niet kon verwachten dat hij een aangenaam 

 huisgenoot zou zijn; veeleer het tegendeel. Kan men het dan den heer 

 van ort ten kwade duiden , dat hij thans swammerdam's verzoek rond- 



